Amaç, tanımlar, yayın dili ve genel esaslar

Amaç ve kapsam (md. 1-2)

6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi, ifade ve haber alma özgürlüğünün sağlanması, medya hizmet sağlayıcıların yapı ve yükümlülükleri ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun (RTÜK) kuruluş, görev ve yetkilerini düzenler. Türkiye Cumhuriyetinin yargı yetkisi altında, elektromanyetik dalgalar veya diğer yollarla yapılan yayın hizmetlerini kapsar.

• Türkiye'de yerleşik: Şirket merkezi Türkiye'de ve editoryal kararlar Türkiye'de alınıyorsa.
• Merkez ve editoryal kararlar farklı ülkelerdeyse (Avrupa Sınır Ötesi Televizyon Sözleşmesine taraf ülke) işgücünün önemli kısmının bulunduğu ülke; tespit edilemezse şirket merkezinin ülkesi esas alınır.
• Bu kurallar uygulanamazsa Türkiye'de konuşlu uydu bağlantısını kullananlar veya Türkiye'ye ait uydular üzerinde kapasite kullananlar Türk yargı yetkisi altındadır.
• Türkiye'ye ait uydular üzerinden Türkçe olarak Türkiye'ye yönelik yayın yapan veya Türkiye'ye yönelik ticari iletişime yer veren kuruluşlar da yargı yetkisi altındadır ve RTÜK'ten lisans almak zorundadır.

Önemli tanımlar (md. 3)

• Medya hizmet sağlayıcı: İçeriğin seçiminde editoryal sorumluluğu bulunan ve yayın biçimine karar veren tüzel kişi.
• Ulusal yayın: Ülke nüfusunun asgari %70'ine ve Üst Kurulca belirlenen yerleşim yerlerine karasal ortamdan ulaştırılan yayın. Bölgesel yayın: Coğrafi bölge illeri nüfusunun asgari %70'ine. Yerel yayın: En fazla bir ilin sınırları içine.
• Tematik yayın: Günlük yayın süresinin en az %70'ini belli bir türe veya belli bir izleyici kesimine ayıran yayın.
• İsteğe bağlı yayın hizmeti: Programların kullanıcının seçtiği zamanda ve münferit isteği üzerine bir program kataloğuna bağlı olarak izlendiği hizmet.
• Gizli ticari iletişim: Reklam kuşakları dışında ve açıklayıcı ses/görüntü olmaksızın ürün veya markanın programlarda tanıtılması.
• Ürün yerleştirme: Ürün, hizmet veya markanın ücret karşılığında program içine dâhil edilmesi.
• Program destekleme: Yayıncılıkla bağlantısı olmayan kişilerin adını, markasını tanıtmak için programlara katkısı.
• Yayın lisansı: Her yayın türü, tekniği ve ortamı için ayrı ayrı verilen izin belgesi. Yayın iletim yetkisi: Multipleks, platform, altyapı işletmecileri ve verici şirketine verilen yetki.
• Önemli olaylar: Toplum için büyük önem taşıyan, şifresiz ve ücretsiz yayınlanması gereken spor ve kültür olayları.

Yeniden iletim ve yayın dili (md. 4-5)

• Yayın hizmetlerinin alımı ve yeniden iletimi serbesttir; ancak uluslararası sözleşmeler çerçevesinde sınırlandırılabilir.
• Bir kuruluşun aynı yayını farklı ortamlardan değiştirmeden eş zamanlı iletmesi yeniden iletim sayılmaz.
• Yayınların Türkçe yapılması esastır; Türkçe dışındaki dil ve lehçelerde de yayın yapılabilir; yayın seçilen dilin kurallarına uygun olmalıdır.

Bağımsızlık ve sorumluluk (md. 6)

• Yayın içeriğine önceden müdahale edilemez ve içerik önceden denetlenemez; kanun ve düzenleyici işlemler müdahale sayılmaz.
• Yayınlar sahipleri, hissedarları ve üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımlarının haksız çıkarları için kullanılamaz.
• MHS, üçüncü kişilerce üretilenler ve ticari iletişim dâhil tüm yayın içeriğinden sorumludur; künye, KEP adresi ve izleyici temsilcisi bilgilerini bildirir ve sitesinde yayınlar.
• Sinematografik eserler hak sahibiyle anlaşılan süre dışında yayınlanamaz.

Olağanüstü dönemler (md. 7)

• Savaş, terör saldırısı, doğal afet gibi kriz dönemlerinde de ifade ve haber alma özgürlüğü esastır; yayınlar önceden denetlenemez ve yargı kararı olmadan durdurulamaz.
• Millî güvenliğin açıkça gerektirdiği veya kamu düzeninin ciddi bozulmasının kuvvetle muhtemel olduğu hâllerde Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı ya da bakan geçici yayın yasağı getirebilir.
• MHS, Cumhurbaşkanının millî güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık ve genel ahlakla ilgili bildirilerini, bildirinin ulaştığı gün saat 23.30'a kadar yayınlar.
• Kararlara karşı dava doğrudan Danıştayda açılır; yürütmeyi durdurma talebi 48 saat içinde karara bağlanır.
• Yasağa aykırı yayında programlar 1 gün durdurulur; bir yıl içinde tekrarında 5 güne kadar, ikinci tekrarında 15 güne kadar durdurma, üçüncü tekrarında lisans iptali.

Sınavda dikkat

• %70 eşiği: ulusal, bölgesel ve tematik yayın tanımlarında ortaktır.
• Medya hizmet sağlayıcı yalnız tüzel kişi olabilir.
• Önceden denetim yasağı kriz dönemlerinde de geçerlidir.