Temel İlkeler ve Yayın Esasları

Temel ilkeler (md. 4)

Radyo ve televizyon istasyonlarının kurulması, işletilmesi, idaresi ve yayınlarının düzenlenmesine ilişkin temel ilkeler maddede sayılmıştır. Yürürlükte kalan bentler şunlardır:

• (a) bendi: Kanun metninde radyo ve televizyon yayınlarının düzenlenmesi ile yurt içine ve dışına yayının Devlet tekelinde olduğu ve bu tekelin TRT tarafından kullanılacağı yazılıdır; polis ve meteoroloji teşkilatlarının ikaz ve duyuru amaçlı radyo istasyonu kurmaları izne bağlanmıştır. (Not: Bu hüküm 1983 tarihli ilk metne aittir; içinde geçen “Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu” adı da eski kurum adıdır. Bugün özel radyo ve televizyonların kuruluşu ve lisansları 6112 sayılı Kanunla RTÜK tarafından düzenlenir.)
• (b) bendi: Radyo ve televizyon yayınlarının dinleyici ve izleyiciye seçme hakkı tanıyacak şekilde birden fazla kanaldan ve bütün yurt sathına yapılması esastır.
• (f) bendi: Frekans planlama, tahsis ve tescil işlemleri telsiz mevzuatına tabidir (kanun metninde 2813 sayılı Telsiz Kanunu anılır).
• (c), (d) ve (e) bentleri mülgadır.

Genel yayın esasları (md. 5)

• (a) Anayasanın sözüne ve ruhuna bağlı olmak; Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü, millî egemenliği, Cumhuriyeti, kamu düzenini, genel asayişi, kamu yararını korumak ve kollamak.
• (b) Atatürk ilke ve inkılaplarını kökleştirmek, çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkma hedefine ulaşmayı gerçekleştirmek.
• (c) Devletin millî güvenlik siyasetinin, millî ve ekonomik menfaatlerinin gereklerine uymak.
• (d) Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini, sosyal sınıf egemenliğini, Devlet otoritesini ortadan kaldırmayı veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmayı amaçlayan rejim ve ideolojilerin propagandasına yer vermemek.
• (e) Genel ahlakın gereklerini, millî gelenekleri ve manevi değerleri gözetmek.
• (f) Türk millî eğitiminin temel görüş, amaç ve ilkelerine uymak.
• (g) Kolayca anlaşılabilir, doğru, temiz ve güzel bir Türkçe kullanmak.
• (h) Toplumun beden ve ruh sağlığına zarar verecek hususlara yer vermemek.
• (i) Karamsarlık, umutsuzluk, kargaşa, dehşet, saldırganlık gibi olumsuz duygular uyandırmayı amaçlayan yayın yapmamak.
• (j) Kişilerin özel hayatlarına, şeref ve haysiyetlerine saygılı olmak, dürüstlük anlayışına bağlı kalmak.
• (k) Haberlerin toplanması, seçilmesi ve yayınlanmasında tarafsızlık, doğruluk ve çabukluk ilkeleri ile çağdaş habercilik tekniklerine bağlı olmak.
• (l) Haberler ile yorumları ayırmak ve yorumların kaynaklarını açıklamak.
• (m) Kamuoyunun sağlıklı ve serbestçe oluşabilmesi için yeterli yayın yapmak; tek yönlü, taraf tutan yayın yapmamak; bir siyasi partinin, grubun, çıkar çevresinin, inanç veya düşüncenin menfaatlerine alet olmamak.

Sınavda dikkat

• Haber ilkeleri üçlüsü: tarafsızlık, doğruluk, çabukluk.
• Haber ve yorum ayrılır; yorumun kaynağı açıklanır.
• Yayınların birden fazla kanaldan ve bütün yurt sathına yapılması esastır (seçme hakkı).
• Mülga bentler (4/c, d, e) sınav konusu değildir.