Tüzel Kişilik, Ehliyet, Yönetim, Temsil

Tüzel kişilik (md. 4)

Vakıflar özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir.

Yeni vakıfların kuruluşu (md. 5)

• Yeni vakıflar Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre kurulur ve faaliyet gösterir.
• Özgülenecek asgari mal varlığı her yıl Meclisçe belirlenir.
• Genel Müdürlüğe beyanda bulunmak şartıyla şube ve temsilcilik açabilirler.
• Yabancılar, Türkiye'de hukuki ve fiili mütekabiliyet esasına göre yeni vakıf kurabilir.

Yönetim ve temsil şekli (md. 6)

• Mazbut vakıflar: Genel Müdürlük tarafından yönetilir ve temsil edilir.
• Mülhak vakıflar: Anayasaya aykırı olmayan vakfiye şartlarına göre Meclis tarafından atanan yöneticiler eliyle yönetilir; yöneticiler kendilerine yardımcı tayin edebilir. Yöneticilik boş kaldığında veya şartlar oluşuncaya kadar işler Genel Müdürlükçe temsilen yürütülür.
• Cemaat vakıfları: yöneticileri mensuplarınca kendi aralarından seçilir.
• Esnaf vakıfları: mülhak vakıfların hükümlerine tabidir; esnafın seçtiği yönetim kurulu tarafından yönetilir.
• Yeni vakıflar: yönetim organı vakıf senedine göre oluşturulur; görev alanların çoğunluğu Türkiye'de yerleşik olmalıdır.

Genel Müdürlükçe yönetilecek vakıflar (md. 7)

• On yıl süreyle yönetici atanamayan veya yönetim organı oluşturulamayan mülhak vakıflar, mahkeme kararıyla Genel Müdürlükçe yönetilir.
• Mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamaz; ilgililerin intifa hakları saklıdır.
• İntifa hakkı talepleri, galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer.
• Mazbut vakıflarda intifa hakları, vakfın son beş yıl içindeki malvarlığı, gelir ve giderleriyle sınırlı ve galle fazlası mevcutsa Genel Müdürlükçe belirlenir.

Yeni vakıf organlarının tamamlanması (md. 8)

Organlarda eksilme olursa vakıf senedine göre; hüküm yoksa senet değişikliğine yetkili organın, o da yoksa icraya yetkili organın kararı ve Genel Müdürlüğün görüşü alınarak mahkemece yenisi seçilir.

Yönetici olamayacaklar (md. 9)

Hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, zimmet, rüşvet, sahtecilik, hileli iflas, ihaleye veya edimin ifasına fesat karıştırma, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık ve Devletin güvenliğine karşı suçlardan mahkûm olanlar yönetici olamaz; seçildikten sonra mahkûm olanın yöneticiliği sona erer.

Sorumluluk ve görevden alma (md. 10)

• Amaca ve mevzuata uymayan, malları amaca uygun kullanmayan, ağır ihmal/kastla zarar veren, ehliyetini kaybeden yöneticiler; Meclis kararına dayalı, Denetim Makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesince görevden alınabilir.
• Telafisi imkânsız hallerde ihtiyati tedbirle kayyım istenir.
• Görevden alınan yönetici Meclis üyesi olamaz, beş yıl aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamaz. Ağır ihmal/kast ve ehliyet kaybı/hastalık nedeniyle alınanlar beş yıl hiçbir vakıfta görev alamaz.
• Yöneticiler mahkeme kararı olmaksızın görevden uzaklaştırılamaz.

İdari para cezası (md. 11)

Beyanname ve belgeleri zamanında vermeyen veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan vakıf yönetimine her bir eylem için Genel Müdürlükçe idari para cezası verilir. Tebliğden itibaren on beş gün içinde Kabahatler Kanununa göre kanun yoluna gidilir.

Sınavda dikkat

• Mülhak vakıf yöneticisini Meclis atar; cemaat vakfı yöneticisi seçilir.
• Mülhak vakfın Genel Müdürlükçe yönetimi: on yıl + mahkeme kararı.
• Görevden almaya karar veren mahkemedir; Meclis karar alır, Denetim Makamı başvurur.
• Asgari mal varlığı sabit değildir, her yıl Meclisçe belirlenir.