Vergi Sorumluluğu

Mükellef ve vergi sorumlusu (md. 8)

Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek veya tüzel kişidir. Vergi sorumlusu ise verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir. Vergi kanunlarıyla kabul edilen haller dışında, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna ilişkin özel sözleşmeler vergi dairelerini bağlamaz. Kanunun sonraki maddelerinde geçen mükellef terimi vergi sorumlularını da kapsar.

• Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetindeki her gerçek kişi ile tüzel kişilere bir vergi numarası verilir. Usul ve esasları belirlemeye ve vergi numarası kullanma mecburiyeti getirmeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Vergi ehliyeti (md. 9)

Mükellefiyet ve vergi sorumluluğu için kanuni ehliyet şart değildir. Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması mükellefiyeti ve vergi sorumluluğunu kaldırmaz.

Kanuni temsilcilerin ödevi (md. 10)

Tüzel kişilerin, küçüklerin, kısıtlıların ve vakıf, cemaat gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin ödevleri kanuni temsilcileri ya da teşekkülü idare edenler tarafından yerine getirilir.

• Bu ödevlerin yerine getirilmemesi yüzünden mükellefin varlığından alınamayan vergi ve bağlı alacaklar, ödevi yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır. Türkiye'de bulunmayan mükelleflerin Türkiye'deki temsilcileri de bu kapsamdadır.
• Temsilciler ödedikleri vergiler için asıl mükellefe rücu edebilir.
• Tasfiye, kanuni temsilcilerin tasfiyeye giriş tarihinden önceki dönemlere ait sorumluluğunu kaldırmaz.
• Ticaret sicilinden silinmiş mükellefler için tarhiyat ve ceza işlemi müteselsilen sorumlu olmak üzere; tasfiye öncesi dönemler için kanuni temsilcilerden, tasfiye dönemi için tasfiye memurlarından herhangi biri adına yapılır. Limited şirket ortakları sermaye hisseleri oranında sorumludur; tasfiye memurlarının sorumluluğu tasfiye sonucu dağıtılan tutarla sınırlıdır.

Vergi kesenlerin sorumluluğu (md. 11)

Ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar, verginin tam olarak kesilip ödenmesinden sorumludur; bu sorumluluk asıl mükellefe rücu hakkını kaldırmaz. Mal alım satımı ve hizmet ifası dolayısıyla kesinti yükümlülüğü yerine getirilmezse taraflar ve dolaylı ilişkisi tespit edilenler müteselsilen sorumludur; ancak bu sorumluluk mal üreten çiftçiler ile nihai tüketiciler için söz konusu değildir. Farklı kesinti oranları belirleme yetkisi, kanundaki alt ve üst limitler arasında kalmak şartıyla Cumhurbaşkanına aittir.

Mirasçıların sorumluluğu (md. 12)

Ölüm hâlinde mükellefin ödevleri mirası reddetmemiş kanuni ve mansup mirasçılara geçer. Her mirasçı ölünün vergi borçlarından miras hissesi oranında sorumludur.

Mücbir sebepler (md. 13)

• Ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk,
• Yangın, yer sarsıntısı, su basması gibi afetler,
• Kişinin iradesi dışındaki mecburi gaybubetler,
• Sahibinin iradesi dışındaki sebeplerle defter ve belgelerin elinden çıkması.

Sınavda dikkat

• Vergi ehliyeti için medeni hukuktaki fiil ehliyeti aranmaz.
• Mirasçı sorumluluğu müteselsil değil, miras hissesi oranındadır; mirası reddeden sorumlu olmaz.
• Tasfiye memurunun sorumluluğu dağıtılan tutarla sınırlıdır.
• Kesinti sorumluluğu rücu hakkını ortadan kaldırmaz.