Vergi Uygulanmasında Yetki

Vergi dairesi (md. 4)

213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) vergi dairesini, mükellefi tespit eden, vergi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden daire olarak tanımlar. Mükelleflerin vergi uygulaması bakımından hangi vergi dairesine bağlı oldukları vergi kanunları ile belirlenir.

• Hazine ve Maliye Bakanlığı, gerekli gördüğü hallerde il ve ilçelerin idari sınırlarına bağlı kalmaksızın, elektronik ortamda kurulanlar dahil vergi daireleri ve bölge bilgi işlem merkezleri kurmaya, vergi dairelerine bağlı şubeler açmaya, vergi dairelerini başka vergi dairelerinin şubesi olarak belirlemeye yetkilidir.
• Bakanlık; vergi türleri, meslek ve iş grupları itibarıyla mükelleflerin bağlı olacağı vergi dairesini belirleyebilir, bağlı olunan dairenin işlemlerinin başka daireler tarafından yapılabilmesinin usul ve esaslarını düzenleyebilir.
• Vergi dairesince imzalanması gereken belgelerin Gelir İdaresi Başkanlığınca elektronik ortamda imzalanması, mühürlenmesi veya onaylanması hâlinde belge vergi dairesince imzalanmış sayılır.

Vergi mahremiyeti (md. 5)

Aşağıdaki kişiler görevleri dolayısıyla mükellefin şahsına, muamele ve hesap durumuna, işine, işletmesine, servetine veya mesleğine ilişkin öğrendikleri sırları ifşa edemez ve kendilerinin veya üçüncü kişilerin yararına kullanamaz:

• Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar,
• Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştayda görevli olanlar,
• Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara katılanlar,
• Vergi işlerinde kullanılan bilirkişiler.

Bu yasak, söz konusu kişiler görevlerinden ayrılsalar dahi devam eder. Gelir İdaresi Başkanlığının görev alanındaki işlerde hizmet alımı yoluyla çalıştırılanlar ile hizmet alımı yapılan firmaların ortak ve yöneticileri de bu yasaklara, görevden ayrılsalar dahi uymak zorundadır.

Mahremiyetin ihlali sayılmayan durumlar: kamu kurum ve kuruluşlarına, görevleriyle doğrudan ilgili ve zorunluluk ve süreklilik arz eden bilgilerin verilmesi; sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediği ya da kullandığı vergi inceleme raporuyla tespit edilenlerin meslek kuruluşlarına bildirilmesi. Kendilerine bilgi verilenler de aynı yasaklara uymak zorundadır. Açıklanan bilgiler ele alınarak mükelleflerin haysiyet, şeref ve haklarına tecavüz edilemez.

Yasaklar (md. 6)

5. maddede sayılan kişiler şu kimselere ait vergi inceleme ve takdir işleriyle uğraşamaz:

• Kendileri, nişanlıları ve boşanmış olsalar bile eşleri,
• Kan veya sıhri usul ve füruu, evlatlığı veya kendisini evlat edinen; kan hısımlığında ve sıhri hısımlıkta üçüncü derece dahil civar hısımları (sıhri hısımlığı doğuran evlilik sona ermiş olsa bile),
• Kanuni temsilcisi veya vekili bulundukları kimseler.

Ayrıca vergi muameleleri ve incelemeleriyle uğraşanlar ile vergi yargısında görevli olanlar, mükelleflerin vergi kanunlarının uygulanmasıyla ilgili hesap, yazı ve sair özel işlerini ücretsiz de olsa yapamaz.

İdarenin yardımı (md. 7)

Mülkiye amirleri, emniyet amir ve memurları, belediye başkanları, köy muhtarları ve kamu müesseseleri, vergi kanunlarının uygulanmasında ilgili memurlara ve komisyonlara ellerindeki bütün imkânlarla kolaylık göstermeye ve yardımda bulunmaya mecburdur.

Sınavda dikkat

• Vergi dairesinin dört işlevi: tespit, tarh, tahakkuk, tahsil.
• Mahremiyet yasağı görevden ayrılınca sona ermez.
• Yasaklılık sınırı: kan ve sıhri hısımlıkta üçüncü derece dahil; boşanılan eş de kapsamda.
• Özel hesap ve yazı işlerini yapma yasağı ücretsiz yapılsa bile geçerlidir.
• Elektronik imzalı belge, vergi dairesince imzalanmış sayılır.