Adlî Kontrol

Adli kontrolün şartları (md. 109)

• Soruşturmada md. 100'deki tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir.
• Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de adli kontrol uygulanabilir. Tutukluluk sürelerinin dolması nedeniyle salıverilenlere de uygulanabilir.
• Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle infaz kurumunda hayatını yalnız idame ettiremediği tespit edilen şüpheli ile gebe veya doğumdan itibaren altı ay geçmemiş kadın şüpheli için tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir.

Yükümlülükler (md. 109/3)

• Yurt dışına çıkamamak; hâkimin belirlediği yerlere düzenli başvurmak (imza),
• Belirtilen merci veya kişilerin çağrılarına, mesleki ve eğitim kontrol tedbirlerine uymak,
• Taşıt kullanamamak, gerektiğinde sürücü belgesini teslim etmek (hâkim veya savcı mesleki uğraş için araç kullanmaya izin verebilir),
• Uyuşturucu, uçucu madde ve alkol bağımlılığı için tedavi veya muayeneye tabi olmak,
• Hâkimce belirlenecek güvence miktarını yatırmak; mağdurun haklarını aynî veya kişisel güvenceye bağlamak,
• Silah bulunduramamak, silahları adli emanete teslim etmek,
• Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve nafakayı ödeyeceğine güvence vermek,
• Konutunu terk etmemek, belirli yerleşim bölgesini terk etmemek, belirlenen yerlere gitmemek.

Mahsup (md. 109/6)

Adli kontrol süresi kural olarak cezadan mahsup edilemez. İstisna: tedavi tedbiri ve konutu terk etmeme yükümlülüğü. Konutu terk etmeme yükümlülüğünde geçen her iki gün, mahsupta bir gün sayılır.

Karar mercii ve inceleme (md. 110)

• Soruşturmada şüpheli, savcının istemi ve sulh ceza hâkiminin kararıyla her aşamada adli kontrol altına alınabilir; kovuşturmada görevli ve yetkili diğer yargı mercileri de uygular.
• Hâkim savcının istemiyle yeni yükümlülük ekleyebilir, kaldırabilir, değiştirebilir veya geçici muafiyet tanıyabilir.
• Yükümlülüğün devamı en geç dört aylık aralıklarla incelenir.

Adli kontrol süreleri (md. 110/A)

• Ağır ceza görevine girmeyen işlerde en çok iki yıl; zorunlu hâllerde gerekçeyle bir yıl uzatılabilir.
• Ağır ceza görevine giren işlerde en çok üç yıl; uzatma toplam üç yılı, belirli TCK suçları ve terör suçlarında dört yılı geçemez.
• Süreler çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır.

Kaldırma, ihlal ve güvence (md. 111-115)

• Şüpheli/sanığın istemiyle savcının görüşü alınarak beş gün içinde karar verilebilir; adli kontrol kararlarına itiraz edilebilir.
• Yükümlülükleri isteyerek yerine getirmeyen hakkında, hapis cezasının süresi ne olursa olsun hemen tutuklama kararı verilebilir. Azami tutukluluk dolduğu için verilen adli kontrolün ihlalinde tutukluluk ağır ceza işlerinde dokuz ayı, diğerlerinde iki ayı geçemez.
• Güvence, usul işlemlerinde hazır bulunmayı ve sırasıyla katılan masrafları ve zarar giderimi (nafaka kovuşturmasında nafaka), kamusal giderler, para cezalarının ödenmesini sağlar.
• Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararında güvencenin ikinci kısmı geri verilir; geçerli mazeret dışında aksi hâlde Hazineye gelir yazılır.

Sınavda dikkat

• Konutu terk etmeme: iki gün = bir gün mahsup.
• İnceleme aralığı dört ay; kaldırma istemine karar süresi beş gün.
• Adli kontrol süresi asliye işlerinde 2+1 yıl, ağır ceza işlerinde 3 yıl.