Gizli Soruşturmacı ve Teknik Araçlarla İzleme

Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi (md. 139/1)

Soruşturma konusu suçun işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde edilememesi hâlinde kamu görevlileri gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebilir. Görevlendirmeye hâkim karar verir; Cumhuriyet savcısına bu konuda karar yetkisi tanınmamıştır.

Kimlik ve gizlilik (md. 139/2-3)

• Soruşturmacının kimliği değiştirilebilir; bu kimlikle hukukî işlemler yapılabilir. Kimliğin oluşturulması ve sürdürülmesi için zorunluysa gerekli belgeler hazırlanabilir, değiştirilebilir ve kullanılabilir.
• Görevlendirmeye ilişkin karar ve belgeler ilgili Cumhuriyet Başsavcılığında muhafaza edilir.
• Soruşturmacının kimliği görevinin sona ermesinden sonra da gizli tutulur.
• Kovuşturmada tanık olarak dinlenmesi zorunluysa, duruşmada hazır bulunma hakkına sahip olanlar olmadan veya ses ya da görüntüsü değiştirilerek özel ortamda dinlenir; Tanık Koruma Kanununun 9. maddesi kıyasen uygulanır.

Görev, yasak ve sınırlar (md. 139/4-6)

• Soruşturmacı, izlemekle görevlendirildiği örgüte ilişkin her türlü araştırmayı yapmak ve örgütün faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçların delillerini toplamakla yükümlüdür.
• Hâkim, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu bakımından soruşturmacının kamuya açık yerlerde ve işyerlerinde delil toplamak amacıyla ses veya görüntü kaydı yapmasına izin verebilir.
• Soruşturmacı görevini yaparken suç işleyemez ve görevlendirildiği örgütün işlemekte olduğu suçlardan sorumlu tutulamaz.
• Elde edilen kişisel bilgiler, görevlendirildiği ceza soruşturması ve kovuşturması dışında kullanılamaz; suçla bağlantılı olmayan kişisel bilgiler derhâl yok edilir.

Gizli soruşturmacı katalogu (md. 139/7)

• Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
• Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (220. maddenin iki, yedi ve sekizinci fıkraları hariç),
• Silahlı örgüt veya bu örgütlere silah sağlama,
• Silah kaçakçılığı ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74. maddelerindeki suçlar.

Teknik araçlarla izleme (md. 140)

• Katalog suçlarda kuvvetli şüphe ve başka suretle delil elde edilememesi hâlinde şüpheli veya sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ve işyeri teknik araçlarla izlenebilir, ses veya görüntü kaydı alınabilir.
• Katalogda: göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, kasten öldürme, nitelikli hırsızlık, yağma, nitelikli dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, parada sahtecilik, fuhuş, ihaleye fesat karıştırma, tefecilik, rüşvet, aklama, anayasal düzene karşı suçlar, casusluk, silah kaçakçılığı, hapis gerektiren kaçakçılık suçları gibi suçlar vardır.
• Karar mercii: hâkim, gecikmesinde sakınca varsa Cumhuriyet savcısı. Savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir; aksi hâlde kayıtlar derhâl imha edilir.
• Süre: en çok üç hafta, gerektiğinde bir hafta daha. Örgüt faaliyeti çerçevesindeki suçlarda hâkim ayrıca her defasında bir haftayı aşmamak ve toplam dört haftayı geçmemek üzere uzatabilir.
• Teknik izleme ile birlikte gizli soruşturmacı da görevlendirilmişse bu süreler bir kat artırılarak uygulanır.
• Elde edilen deliller katalog suçlar dışındaki soruşturma ve kovuşturmada kullanılamaz; gerekli değilse savcının gözetiminde derhâl yok edilir.
• Teknik araçlarla izleme kişinin konutunda uygulanamaz.

Yönetmelik (md. 140/A)

CMK md. 135 ila 140'ta düzenlenen koruma tedbirlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

Sınavda dikkat

• Gizli soruşturmacı kararını yalnız hâkim verir; teknik izlemede gecikmede sakınca varsa savcı da karar verebilir.
• Teknik izleme süresi hafta ile, iletişimin dinlenmesi ay ile ölçülür.
• Konutta teknik izleme yapılamaz; kamuya açık yerler ve işyeri izlenebilir.
• Soruşturmacının kimliği görev bittikten sonra da gizlidir.