Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi

Dinleme, kayda alma ve sinyal bilgileri (md. 135/1-2)

Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada iki şart birlikte aranır: suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka suretle delil elde etme imkânının bulunmaması. Bu durumda şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir.

• Karar mercii: hâkim; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı.
• Savcı kararını derhâl hâkimin onayına sunar; hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir. Süre dolar veya hâkim aksine karar verirse tedbir savcı tarafından derhâl kaldırılır.
• Talebe, hattın veya iletişim aracının sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösteren belge veya rapor eklenir.

Kayda alınamayacak iletişim (md. 135/3, 136)

• Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişim kayda alınamaz; sonradan anlaşılırsa kayıtlar derhâl yok edilir.
• Yüklenen suç dolayısıyla müdafiin bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki telekomünikasyon araçları hakkında md. 135 uygulanamaz.

Kararın içeriği ve süreler (md. 135/4-6)

• Kararda yüklenen suçun türü, kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya bağlantı kodu, tedbirin türü, kapsamı ve süresi belirtilir.
• Tedbir en çok iki ay için verilir; bir ay daha uzatılabilir.
• Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda hâkim, bu sürelere ek olarak her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere uzatma kararı verebilir.
• Şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi için mobil telefonun yeri hâkim veya gecikmede sakınca varsa savcı kararıyla tespit edilebilir; kararda numara ve süre belirtilir; en çok iki ay, bir ay uzatma.
• İletişimin tespiti: soruşturmada hâkim veya gecikmede sakınca varsa savcı, kovuşturmada mahkeme kararıyla yapılır. Savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim yirmi dört saat içinde karar verir; aksi hâlde kayıtlar derhâl imha edilir.
• Karar ve işlemler tedbir süresince gizli tutulur.

Katalog suçlar (md. 135/8)

Dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi yalnız sayılan suçlarda uygulanır: göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, organ veya doku ticareti, kasten öldürme, işkence, cinsel saldırı (birinci fıkra hariç), çocukların cinsel istismarı, nitelikli hırsızlık, yağma, nitelikli dolandırıcılık, uyuşturucu imal ve ticareti, parada sahtecilik, örgüt kurma (220/3), fuhuş, ihaleye fesat karıştırma, tefecilik, rüşvet, suç gelirlerini aklama, devletin birliğini bozma, anayasal düzene karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk; ayrıca silah kaçakçılığı, Bankalar Kanunundaki zimmet, hapis gerektiren kaçakçılık suçları ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74. maddelerindeki suçlar. Bu esaslar dışında hiç kimse başkasının iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.

Uygulama ve kayıtların yok edilmesi (md. 137)

• Savcı veya görevlendireceği adlî kolluk görevlisinin yazılı istemi telekomünikasyon kuruluşlarınca derhâl yerine getirilir; getirilmezse zor kullanılabilir. Başlama-bitiş tarih ve saati ile işlemi yapanın kimliği tutanakla saptanır.
• Kayıtlar savcılıkça görevlendirilen kişilerce metne dönüştürülür; yabancı dildekiler tercümanla Türkçeye çevrilir.
• Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir veya hâkim onayı alınamazsa tedbire derhâl son verilir; kayıtlar savcı denetiminde en geç on gün içinde yok edilir. Beraat hâlinde de kayıtlar hâkim denetiminde aynı usulle yok edilir.
• Kayıtlar yok edildiğinde, evrenin bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde ilgiliye tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında yazılı bilgi verilir.

Tesadüfen elde edilen deliller (md. 138)

Arama veya elkoyma sırasında başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran delil elde edilirse delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.

Sınavda dikkat

• Dinleme: iki ay + bir ay; örgütte ek uzatma her defasında bir ay, toplam üç ay.
• Kayıtların yok edilmesi on gün, ilgiliye bilgi on beş gün.
• Müdafiin bürosu ve konutundaki iletişim araçları denetlenemez.
• Mobil telefonun yerinin tespiti şüphelinin yakalanması amacına yöneliktir.