4483 sayılı Kanun

Amaç ve kapsam (md. 1–2)

4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri ve izlenecek usulü düzenler. Kanun, genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa edenlere uygulanır.

• Özel soruşturma usullerine tabi olanlara ilişkin hükümler saklıdır.
• Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali genel hükümlere tabidir.
• Disiplin hükümleri saklıdır.

İzin vermeye yetkili merciler (md. 3)

• İlçede görevli memurlar: kaymakam. İlde ve merkez ilçede görevliler ile kaymakamlar: vali.
• Bölge teşkilatında görevliler: görev yaptıkları ilin valisi.
• Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşlar ile bakanlıkların merkez ve bağlı/ilgili kuruluşlarında görevliler: o kuruluşun en üst idari amiri.
• Cumhurbaşkanı kararıyla atananlar: Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan (b ve c bentleri saklı).
• TBMM'de görevliler: TBMM Genel Sekreteri; Genel Sekreter ve yardımcıları: TBMM Başkanı.
• Cumhurbaşkanlığında görevliler: Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri; Genel Sekreter: Cumhurbaşkanı.
• Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları, belediye meclis ve il genel meclisi üyeleri: İçişleri Bakanı.
• Belde belediye başkanı ve meclis üyeleri: ilçede kaymakam, merkez ilçede vali. Köy ve mahalle muhtarları: ilçede kaymakam, merkez ilçede vali.
• Yetki yoklukta vekiller tarafından bizzat kullanılır. Esas alınan görev suç tarihindeki görevdir. Ast ve üst memurun iştirakinde izin üst memurun bağlı olduğu merciden istenir.

İhbar, ön inceleme ve karar (md. 4–8)

• Cumhuriyet başsavcısı, ihbar aldığında yalnızca kaybolma ihtimali olan delilleri tespit eder, memurun ifadesine başvurmadan evrakı yetkili mercie göndererek izin ister.
• İhbar ve şikâyetler soyut ve genel olmamalı, kişi veya olay belirtmeli, ciddi bulgu ve belgelere dayanmalı, dilekçe sahibinin doğru ad, soyad, imza ve adresini içermelidir. Şartları taşımayanlar işleme konulmaz; ancak iddialar sıhhati şüphe götürmeyen belgelere dayanıyorsa kimlik şartları aranmaz. İhbarcının kimliği gizli tutulur.
• Daha önce sonuçlandırılmış ön inceleme konusundaki müracaat, sonucu etkileyecek yeni belge sunulmadıkça işleme konulmaz.
• Ön inceleme merci tarafından bizzat veya denetim elemanları ya da incelenenin üstü konumundaki görevliler eliyle yapılır. Yargı mensupları, yargı kuruluşlarında çalışanlar ve askerler başka mercilerin ön incelemesinde görevlendirilemez.
• Ön inceleme yapanlar bakanlık müfettişlerinin yetkilerine sahiptir; memurun ifadesini alır, rapor düzenler. Merci, gerekçeli olarak izin verir veya vermez.
• Karar süresi: öğrenmeden itibaren ön inceleme dahil en geç 30 gün; zorunlu hallerde bir defa, 15 günü geçmemek üzere uzatılabilir.
• İzin, iddia konusu olaylar ve bunlara bağlı ortaya çıkabilecek konuları kapsar. Tamamen farklı bir suç ortaya çıkarsa yeniden izin gerekir; suçun hukuki niteliğinin değişmesi yeniden izin gerektirmez.

İtiraz ve sonrası (md. 9–15, Ek 1)

• İzin verilmesine memur; verilmemesine Cumhuriyet başsavcılığı veya şikâyetçi; işleme koymama kararına şikâyetçi itiraz eder. Süre tebliğden itibaren 10 gün.
• (e), (f), (g) (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç) ve (h) bentleri için Danıştay İkinci Dairesi; diğerleri için bölge idare mahkemesi. İtirazlar en geç üç ay içinde karara bağlanır; kararlar kesindir.
• İştirakte memur olmayan memurla, ast üstle aynı mahkemede yargılanır.
• Hazırlık soruşturması genel hükümlere göre Cumhuriyet başsavcılığınca yapılır. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, TBMM Genel Sekreteri, Bakan yardımcıları ve valiler için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya başsavcıvekili, yargılama Yargıtayın ilgili ceza dairesi; kaymakamlar için il Cumhuriyet başsavcısı, yargılama il ağır ceza mahkemesi.
• Vekiller asillerin usulüne tabidir. Uydurma suç isnadında haksız isnatta bulunan hakkında re'sen soruşturmaya geçilir.
• Ek 1: Ön inceleme, disiplin soruşturması, teftiş ve denetim görevlilerinin bu görevleri nedeniyle ancak idare aleyhine tazminat davası açılabilir; kesinleşmiş kararla suç veya kin, garez gibi durumlar tespit edilirse idarenin rücu hakkı saklıdır.

Sınavda dikkat

• Karar 30 + 15 gün; itiraz 10 gün; itirazın karara bağlanması 3 ay.
• Kaymakam hakkında izni vali verir; yargılama il ağır ceza.
• Hukuki nitelik değişirse yeni izin gerekmez.
• Ast-üst iştirakinde izin üstün mercisinden istenir.