Disiplin ve Ceza İşleri

Disiplin amirleri ve cezalar (md. 53)

YÖK Başkanı; üst kuruluşlar, rektörler ve bağımsız vakıf MYO müdürlerinin; rektör üniversitenin; dekan fakültenin; enstitü ve yüksekokul müdürleri kendi birimlerinin; sekreterler bağlı personelin disiplin amiridir. Öğretim elemanlarına uygulanan cezalar: uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma, kamu görevinden çıkarma. Memurlara 657 sayılı Kanunun md. 125'i, iş sözleşmeli personele İş Kanunu uygulanır.

• Uyarma: maiyetin yetiştirilmesine özen göstermemek, destek verenleri yayında belirtmemek, usulsüz şikâyet.
• Kınama: ders vermekle yükümlü olduğu öğrencilere özel ders vermek, kurumda siyasi parti faaliyeti veya propagandası, katılımcı rızası olmadan anket verisini yayımlamak, amirine sözle saygısızlık, kurul toplantılarına bir yılda birden fazla özürsüz katılmamak.
• Aylıktan/ücretten kesme: araştırma sonucunu parçalayıp ayrı yayın gibi sunmak, katkısı olmayanı yazar yapmak, özürsüz kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek.
• Kademe ilerlemesinin durdurulması (Devlette 1-3 yıl; vakıfta 3-6 ay ücretten kesme): sahte belge, menfaat sağlamak, boykot ve işgal, veri tahrifatı, mükerrer yayını ayrı sunmak, göreve sarhoş gelmek, ticaret yapmak.
• Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma (akademik kadroya bir daha atanmamak üzere): intihal, başkasına yazdırılmış yayın kullanmak, özürsüz bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek.
• Kamu görevinden çıkarma: terör eylemlerine destek, fiili saldırı veya cinsel taciz, yüz kızartıcı hareket, uyuşturucu, kurum verilerini hukuka aykırı elde etmek.

Ceza soruşturması (md. 53/c)

Son soruşturma açılmasına: YÖK ve YÖDK başkan ve üyeleri için Danıştay 2. Dairesi; rektörler için YÖK üyelerinden üç kişilik kurul; dekanlar için rektör başkanlığında üç kişilik kurul; öğretim elemanları için üniversite yönetim kurulu üyelerinden üç kişilik kurul; 657'ye tabi memurlar için il idare kurulu karar verir. İdeolojik suçlar, boykot, işgal ve ağır cezalık suçüstü hâllerinde kovuşturmayı Cumhuriyet savcısı doğrudan yapar.

Soruşturma, uzaklaştırma, zamanaşımı (md. 53/A-53/C)

• Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiillerde önce etik kurul incelemesi zorunludur. Soruşturmacı soruşturulanla aynı veya üst unvanda olmalıdır. Soruşturma iki ay içinde tamamlanır. İfadeye ve savunmaya davette en az yedi gün süre verilir.
• Görevden uzaklaştırma: üç ay süreyle alınır, her defasında üç ay uzatılabilir; izleyen on işgünü içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Rektör ve dekanlar hakkında kararı Yükseköğretim Genel Kurulu verir.
• Öğrenmeden itibaren soruşturmaya başlama: uyarma-kademe cezalarında bir ay, çıkarma cezalarında altı ay. Fiilden itibaren ceza verme: iki yıl, öğretim mesleğinden çıkarmada altı yıl.

Yetki, ilkeler, kurullar, itiraz (md. 53/Ç-53/G)

• Uyarma-kınama: sıralı amirler (rektöre YÖK Başkanı); kesme ve kademe: birim disiplin kurulu; çıkarma cezaları: Yüksek Disiplin Kurulu (= Yükseköğretim Genel Kurulu). Yetki devredilemez.
• Aynı fiile birden fazla ceza verilemez; tekerrürde bir derece ağır ceza; olumlu geçmişte bir derece alt ceza.
• Aylıktan kesme alan üç yıl, kademe cezası alan beş yıl rektör, dekan, bölüm başkanı gibi görevlere atanamaz.
• Üniversite disiplin kurulu üniversite yönetim kuruludur. İtiraz süresi yedi gün, karar süresi altmış gün. Silme talebi: uyarma-kınamada beş, kesme ve kademede on yıl.

Öğrenci disiplini (md. 54)

• Cezalar: kınama (kopyaya teşebbüs, belirlenen alan dışında sigara), bir hafta-bir ay uzaklaştırma (alkollü içki, tehdit), bir yarıyıl (kopya çekmek, intihal, hırsızlık, fiili saldırı), iki yarıyıl (başkasının yerine sınava girmek, cinsel taciz, uyuşturucu kullanmak), çıkarma (uyuşturucu ticareti, kesinleşmiş örgüt suçu).
• Tekerrür gerekçesiyle çıkarma cezası verilemez. Soruşturma otuz günde bitirilir. Savunma tarihinden en az yedi gün önce bildirim yapılır. Kınama ve kısa uzaklaştırmayı dekan veya müdür; yarıyıl ve çıkarma cezalarını disiplin kurulu verir. İtiraz on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna; itiraz etmeden idari yargıya da gidilebilir.

Sınavda dikkat

• Yüksek Disiplin Kurulu = Yükseköğretim Genel Kurulu.
• Personel itirazı 7 gün; öğrenci itirazı 15 gün.
• İntihal: personelde öğretim mesleğinden çıkarma, öğrencide bir yarıyıl uzaklaştırma.