Mali Hükümler

Gelir kaynakları (md. 55)

Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bağlı birimlerin gelir kaynakları şunlardır:

• her yıl bütçeye konulacak ödenekler,
• kurumlarca yapılacak yardımlar,
• alınacak harç ve ücretler,
• yayın ve satış gelirleri,
• taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,
• döner sermaye işletmelerinden elde edilecek kârlar,
• bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirler.

Mali kolaylıklar (md. 56)

• Üst kuruluşlara, yükseköğretim kurumlarına ve bağlı kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve vasiyet; vergi, resim, damga resmi ve harçlardan muaftır. Bağış ve vasiyetlerin kullanılmasında, bağışlayanın koyduğu ve kanunlara göre geçerli sayılan kayıt ve şartlara uyulur.
• Üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitüleri, genel bütçeye dâhil kamu kurumlarına tanınan mali muafiyet, istisna ve kolaylıklardan aynen yararlanır.
• Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin üniversitelere, yüksek teknoloji enstitülerine ve şartları taşıyan vakıflara makbuz karşılığında yaptığı bağışlar, beyan edilen gelirden veya kurum kazancından indirilebilir.
• Eğitim-öğretim ve araştırma amacıyla, yurt içinde bulunmamak veya üretimi yapılmamak kaydıyla ithal edilen makine, alet, cihaz, malzeme ve yayınlar ile bağış yoluyla yurt dışından gelen aynı cins malzemeler, gümrük vergisi dâhil her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

İta amirliği ve mali denetim (md. 57)

• Bütçeler, genel ve katma bütçelerin bağlı olduğu esaslara uygun olarak hazırlanır, yürürlüğe konur ve denetlenir.
• İta amiri: üst kuruluşlarda başkan, üniversitelerde rektördür. Vakıf üniversitelerinde ita amiri mütevelli heyet başkanıdır.
• Bu yetki uygun görülen ölçüde yardımcılara, dekanlara, enstitü ve yüksekokul müdürlerine, üst kuruluşlara bağlı birim başkanlarına ve genel sekreterlere devredilebilir.

Döner sermaye (md. 58)

• Yükseköğretim kurumlarında döner sermaye işletmesi, üniversite yönetim kurulunun önerisi ve YÖK'ün onayı ile kurulabilir. Başlangıç sermayesine, kurum bütçesinde ödenek öngörülmek şartıyla katkı sağlanabilir.
• Döner sermaye faaliyetlerinden elde edilen gelirler birimler itibarıyla ayrı hesaplarda izlenir.
• Tahsis edilen sermaye üniversite yönetim kurulu kararıyla artırılabilir; artırılan tutar yıl sonu kârlarından karşılanır. Ödenmiş sermaye tahsis edilen sermayeye ulaştıktan sonra kalan kâr, işletmenin hizmetlerinde kullanılmak üzere ertesi yılın gelirine eklenir.
• Gelirler, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları ile diğer gelirlerden oluşur. Süreklilik arz eden hizmet alımları ve ileri teknoloji ürünü tıbbi cihazların temini için gelecek yıllara yaygın yüklenmeye girişilebilir.
• Döner sermaye gelirlerinin bir kısmı bilimsel araştırma projelerinin finansmanına ayrılır; bu ödenekler gerektiğinde her proje için avans verilerek kullandırılabilir.
• Döner sermaye faaliyetlerinde kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır; ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.
• Üniversite-sanayi işbirliği kapsamındaki Ar-Ge, tasarım ve yenilik projelerinden elde edilen gelirler döner sermayenin ayrı bir hesabında toplanır; bu proje ve faaliyetlere öğretim elemanının müracaatı üzerine üniversite yönetim kurulunun izniyle karar verilir.

Sınavda dikkat

• İta amiri: üniversitede rektör, vakıf üniversitesinde mütevelli heyet başkanı.
• Döner sermaye kuruluşu: yönetim kurulu önerisi + YÖK onayı; sermaye artırımı: yönetim kurulu kararı.
• Bağış ve vasiyetler vergi, resim ve harçtan muaf; bağışçının geçerli şartlarına uyulur.
• Gümrük muafiyeti için malzemenin yurt içinde bulunmaması veya üretilmemesi gerekir.