Yurt dışı borçlanma: geçici maddeler

Zorunlu göçe tabi tutulanlar (Geçici 6)

• Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerden 1/1/1989 tarihinden maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar zorunlu göçe tabi tutulanlar kapsamdadır.
• Şartlar: Türk vatandaşı olmak, Türkiye'de ikamet etmek ve 2022 sayılı Kanun dahil sosyal güvenlik kuruluşlarından gelir veya aylık almamak.
• Yurt dışında geçen ve belgelendirilen çalışma süreleri borçlandırılarak yaşlılık aylığı bağlanmasında değerlendirilir.

Kazanılmış haklar ve 5510 geçişi (Geçici 7)

• Maddenin yürürlüğünden önce hizmet borçlanması talebinde bulunanlardan; borç tahakkuku yapılmış olanların, tahakkuk işlemleri devam edenlerin, borcunu ödeyenlerin ve borçlandığı hizmetlerle aylık bağlananların kazanılmış hakları saklıdır.
• 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra ilk defa 4/1-(c) kapsamında (kamu görevlisi) çalışmaya başlayanların, 5510 öncesine ait yurt dışı borçlanma süreleri de 4/1-(b) kapsamında değerlendirilir; aylıklarının hesabında 5510'un geçici 2. maddesi uygulanır.

Davalardan vazgeçenler (Geçici 8)

• 6552 sayılı Kanunla 1. madde ve 5. maddenin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikler, bu tarihten önce Kurum aleyhine açılmış ve henüz sonuçlanmamış davalardan feragat edenler hakkında da uygulanır.
• Davadan feragat halinde davacı aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmez.

Önceki hükümlerin uygulanması (Geçici 9)

• Kısmi aylık bağlanmış olanlar dahil, maddenin yürürlüğünden önce borçlanma talebinde bulunup tahakkuk ettirilen borcunu yasal süresi içinde ödeyenlerin;
• sigortalılık sürelerinin hangi statüde değerlendirileceğinin ve borç tutarının tespitinde önceki hükümler esas alınır.

Geçici maddelerin ortak mantığı

Geçici maddeler, Kanunda yapılan değişikliklerin geçmiş başvuruları ve süren davaları nasıl etkileyeceğini düzenler: önceden yapılan başvurularda kazanılmış haklar korunur, eski hükümlere göre yapılmış ödemeler geçerli kalır, yeni lehe düzenlemeden yararlanmak isteyen davacıya ise davadan feragat yolu açılır.

Sınavda dikkat

• Zorunlu göç düzenlemesi yalnız sözleşmesiz ülkeler ve 1/1/1989 sonrası göçler içindir; amaç yaşlılık aylığıdır.
• Zorunlu göçmenin gelir veya aylık almıyor olması şarttır.
• 4/1-(c)'ye ilk defa 5510 sonrası girenlerin eski borçlanma süreleri 4/1-(b) sayılır.
• Feragat edene yargılama gideri yüklenmez.
• Geçici 9: borcu süresinde ödeyenlerin statü ve tutarı önceki hükümlere göre belirlenir.