2013/11 sayılı Genelge Başlık 2.1Tevkifata istinaden sigortalılığın başlatılması ve bildirimi

Mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamına girenler aynı Kanunun 7 nci maddesine göre üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan sigortalılık kapsamına girdikleri tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri bu Kanunun 9 uncu maddesi gereğince Kurumca re’sen yapılarak, sigortalılıkları mülga 2926 sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre re’sen tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılmaktadır.

Diğer taraftan, mülga 2926 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “…Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir.” hükmüne dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararı gereğince 1/4/1994 tarihinden itibaren Kuruma prim borcu bulunan sigortalıların sattıkları ürün bedellerinden % 1 oranında tevkifat yapılmasına başlanılmış olup, uygulamaya ilişkin usul ve esaslar 4 Seri Numaralı Uygulama Tebliği ile belirlenmiştir.

Mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı olmaları gerektiği halde, Kuruma kayıt ve tescilleri yapılmamış çiftçilerin, tevkifatın yapıldığını gösteren belgeleri de eklemek suretiyle yazılı talepte bulunmaları halinde, söz konusu talepleri tescil için irade beyanı olarak değerlendirilmekte ve tevkifat tutarının Kurum hesaplarına, bildiriminin ise Kurum kayıtlarına intikal etmesi koşuluyla, sigortalılıkları tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşı itibariyle başlatılmasını öngören 4 Seri Numaralı Uygulama (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Tebliği, 1/3/2013 tarihli ve 28574 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tarımsal Faaliyette Bulunanların Prim Borçlarının Sattıkları Tarımsal Ürün Bedellerinden Kesinti Yapılmak Suretiyle Tahsil Edilmesine Dair Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmış olup söz konusu uygulama, anılan Tebliğin “1/10/2008 tarihinden önce yapılan tarımsal kesintiye istinaden yapılacak tescil işlemleri” başlıklı 11 inci maddesi doğrultusunda yürütülecektir.

(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)

(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)

(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)

(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)

(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)

Bu itibarla, yeniden düzenlenen Tebliğ hükmü gereğince il müdürlüklerimizce yapılması gereken işlemler aşağıda açıklanmıştır.

1- Mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu halde Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayan ve kendilerinden tevkifat yapılan çiftçilerin tevkifat yapıldığını gösteren belgeleri de eklemek suretiyle tevkifata istinaden sigortalılıklarının başlatılması için Kuruma yazılı talepte (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) bulunanlar ile tescillerini yaptırmak üzere müracaat edenlerden müstahsil makbuz ibraz edemeyenlerden talepte bulunanların da bildirim listeleri titizlikle kontrol edilmek suretiyle araştırılarak, bildirim listelerinde kesinti yapıldığı tespit edilenlerin Tebliğde belirtildiği gibi, tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etmesi şartıyla, tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıklarının başlatılması, tarımsal faaliyetlerinin devam etmesi halinde sigortalılıklarının devam ettirilmesi, tarımsal faaliyetinin tespitinde ise ziraat odası kayıtlarının, ziraat odası kaydı bulunmayanların ise tevkifata esas ürüne ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarının, meslek kuruluşlarının, kooperatif veya birliklerin kayıtlarının esas alınması, belirtilen kurum ve kuruluş kayıtlarının bulunmaması halinde ise sattığı ürünü elde ettiği alana ilişkin tapu kayıtlarının da tescile ilişkin kayıt olarak esas alınması ve esas alınan bu kayıtların sona ermesi halinde ise sigortalılıklarının da aynı tarih itibariyle sona erdirilmesi, 2- Kuruma kayıt ve tescili yapılanlardan, sigortalılıkları devam edenlerin sigortalılıkları başlatılmadan önce tevkifat yapıldığına ilişkin belgeleri ibraz ederek tescil tarihlerinin geriye götürülmesini talep edenlerin tarımsal faaliyetlerinin bulunduğunun tespit edilmesi halinde, tescil tarihlerinin tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılması, 3- Herhangi bir nedenle mülga 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları, sona erenlerden yeniden mülga 2926 sayılı Kanun kapsamına girenlerin, kapsama girdikleri tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma yazılı talepte bulunmaları veya prim ödemeleri halinde sigortalılıkları başlatıldığından, yeniden sigortalılık kapsamına girdikleri tarihten sonra sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılanlardan, tevkifata istinaden yeniden sigortalılıklarının başlatılması için yazılı talepte bulunanların sigortalılıklarının tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılması, 4- Sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılan ancak Tebliğde belirtilen kurum ve kuruluşlarda kaydı bulunmayanların talepleri halinde sigortalılıklarının tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılması ve yıl sonuna kadar devam ettirilmesi, tevkifat yapılmayan yıllar varsa bu yıllar atlanarak tevkifat yapılan yıllarda aynı şekilde sigortalılıklarının başlatılması ve sona erdirilmesi, Ancak, her yıl tevkifat yapılması halinde, tevkifat tarımsal faaliyetin karinesi olduğundan sigortalılığın kesintisiz devam ettirilmesi, (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- Tevkifata istinaden 2926 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesine göre 1/5/1996 tarihi itibariyle geriye dönük tescili yapılan sigortalıdan aralıksız olarak 2014 (dahil) yılına kadar her yıl tevkifat yapılmıştır. Sigortalının tevkifata istinaden başlatılan sigortalılığının devamına esas teşkil edecek kurum ya da kuruluş kaydı bulunmaması halinde, 1/5/1996 tarihinde başlatılan sigortalılığı 31/12/2014 tarihine kadar devam ettirilecektir.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Tevkifata istinaden 2926 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesine göre 1/5/2007 tarih itibariyle geriye dönük tescili yapılan sigortalıdan 2007, 2008, 2009 ve 2013 yıllarında tevkifat yapıldığı anlaşılmıştır. Sigortalının tevkifata istinaden başlatılan sigortalılığının devamına esas teşkil edecek kurum ya da kuruluş kaydı bulunmaması halinde, 1/5/2007 tarihi itibariyle başlatılan sigortalılığı 31/12/2009 tarihi itibariyle sonlandırılacak, 2013 yılında yapılan tevkifattan dolayı sigortalılığı yeniden başlatılmayacaktır.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- Tevkifata istinaden 2926 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesine göre 1/7/2005 tarihi itibariyle geriye dönük tescili yapılan sigortalıdan 2005, 2006, 2007, 2008 yıllarında tevkifat yapıldığı anlaşılmıştır. Bu sigortalının, 1/7/2005 tarihi itibariyle başlatılan sigortalılığı 31/12/2008 tarihi itibariyle sonlandırılacaktır.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 4- Sattığı tarımsal ürün bedelinden 15/7/1997 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 13/3/2017 tarihinde 2926 sayılı Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden fındık üreticisi (D)’nin, 1/8/1997 tarihi itibariyle tescili yapılmış olup, fındık üreticisi (D), tevkifata göre tescilinin başladığı yıl içerisinde (18/10/1997 tarihinde) Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifinde başlayan üye kaydının aralıksız devam ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda 1/8/1997 tarihinde başlayan sigortalılığı devam ettirilecektir.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 5- Sattığı tarımsal ürün bedelinden 21/6/1996 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 25/7/2017 tarihinde 2926 sayılı Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden fındık üreticisi (E)’nin, 1/7/1996 tarihi itibariyle tescili yapılmış olup, fındık üreticisi (E), tevkifata göre tescilinin başladığı yıl içerisinde (18/10/1996 tarihinde) Tarım Kredi Kooperatifinde başlayan üye kaydının aralıksız devam ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının Tarım Kredi Kooperatifindeki üyelik kaydının sattığı üründen dolayı tesis edildiğinin tespit edilmesi halinde, 1/7/1996 tarihinde başlayan sigortalılığı devam ettirilecektir.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 6- Sattığı tarımsal ürün bedelinden 22/8/1998 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 16/8/2018 tarihinde 2926 sayılı Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden pancar üreticisi (G)’nin, 1/9/1998 tarihi itibariyle tescili yapılmış olup, pancar üreticisi (G), tevkifata göre tescilinin başladığı yıl içerisinde (21/11/1998 tarihinde) Tarım Kredi Kooperatifinde başlayan üye kaydının aralıksız devam ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının Tarım Kredi Kooperatifindeki üyelik kaydının sattığı üründen dolayı tesis edildiğinin tespit edilememesi halinde 1/9/1998 tarihinde başlayan sigortalılığı 31/12/1998 tarihinde sona erdirilecektir.

5- 4 üncü maddedeki gibi tevkifata ilişkin geriye dönük sigortalılık başlatılması için başvurulduğu tarihte geriye dönük sigortalılıkları başlatılıp sona erdirilenlerden, başvuruda bulunulan tarihte 2926 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu tespit edilenlerin mevcut mevzuat hükümlerine göre Kurumca yeniden sigortalılıklarının re’sen başlatılması, 6- Kurumca tevkifata istinaden yapılan re’sen tescillerde de Tebliğde belirtilen şartları taşıyanların sigortalılıklarının tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılması, gerekmektedir.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 7- Tarımsal kesintiden dolayı 2926 sayılı Kanuna göre tescili yapılanlardan, sigortalılığının devamını sağlayan meslek kurum ve kuruluşlarda üye kaydı olmayanların sigortalılığının başladığı yılın sonuna kadar ziraat odası veya tevkifata esas ürüne ilişkin kurum ve kuruluşlarda üye kaydı yapılmış olanların, üyelik kayıtlarının sona erdiği tarihe kadar sigortalılıkları devam ettirilecektir.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 1- Sattığı tarımsal ürün bedelinden 14/7/1997 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 25/7/2013 tarihinde 2926 sayılı Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden pancar üreticisi (D)’nin, 1/8/1997 tarihi itibariyle tescili yapılmış olup, tevkifata istinaden sigortalılığın başlatıldığı yıl içerisinde (18/9/1997 tarihinde) pancar satış kooperatifinde başlayan üye kaydının 31/12/2014 tarihine kadar devam ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının 1/8/1997 tarihinde başlayan sigortalılığı 31/12/2014 tarihine kadar devam ettirilecektir.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 2- Sattığı tarımsal ürün bedelinden 14/7/1998 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 28/9/2014 tarihinde 2926 sayılı Kanuna göre tescilinin yapılmasını talep eden çitçinin 1/8/1998 tarihi itibariyle geriye dönük tescili yapılmış olup, tevkifata istinaden sigortalılığın başlatıldığı yıl içerisinde (18/9/1998 tarihinde) ziraat odasında başlayan üye kaydının devam ettiğine dair belgeyi Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. Bu durumda sigortalının 1/8/1998 tarihinde başlayan sigortalılığı devam ettirilecektir.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Örnek 3- Sattığı tarımsal ürün bedelinden 27/12/1999 tarihinde yapılan tevkifata istinaden 1/1/2000 tarihi itibariyle 2926 sayılı Kanuna göre tescili yapılan sigortalı (Y)’nin Kuruma intikal ettirmiş olduğu belgede ziraat odasında 1/3/2000 tarihinde başlayan üye kaydının devam ettiği anlaşılmıştır. Sigortalı (Y)’nin tevkifata istinaden 1/1/2000 tarihi itibariyle başlatılan sigortalılığının devamına esas ziraat odası kaydının, sigortalılığının başladığı yıl içerisinde olması nedeniyle sigortalılığı devam ettirilecektir.

Ayrıca, 2926 sayılı Kanun kapsamında bulundukları halde Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmadan vefat eden ve vefat etmeden önce sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılan çiftçilerin hak sahiplerinin de talepte bulunmaları halinde tevkifata istinaden tescillerinin yapılabilmesi hususu Kurum Yönetim Kuruluna sunulmuş, 26/2/2009 tarihli ve 2009/89 numaralı Kararı ile Yönetim Kurulunda görüşülmüştür.

Alınan karar uyarınca, 2926 sayılı Kanun kapsamında bulundukları halde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayan, Kurumca da re’sen tescil edilemeyen ve vefat etmeden önce sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılan çiftçilerin hak sahiplerinin talepte bulunmaları halinde, 7 Seri Numaralı Tebliğ ve 13/6/2007 tarihli ve 2007/44 numaralı Genelge hükümleri doğrultusunda, vefat eden sigortalılarımızın tevkifata istinaden geriye dönük tescillerinin yapılarak tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıkları başlatılacaktır.

Örnek - 15/7/1996 tarihinde tarımsal faaliyetten elde ettiği ürün satışından tevkifat yapılmış olmakla birlikte Kuruma kayıt ve tescili yapılmamış olan ve 23/9/2007 tarihinde vefat eden (C)’nin haksahipleri, 12/11/2012 tarihli yazılı talepleri ile tevkifata istinaden tescilinin yapılarak taraflarına ölüm aylığı bağlanmasını talep etmişlerdir. Müteveffa (C)’nin tescili tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşı (1/8/1996) itibariyle yapılacaktır.

1/10/2008 tarihinden itibaren tarımsal faaliyette bulunması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayıldıkları halde, sigortalılıkları başlatılmayan ve sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılanların sigortalılıkları; ziraat odasına kayıtlarının yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde tespitlerinin yapılması halinde odaya kayıt tarihinden, bu süreyi geçirenlerin ise tespitlerinin yapıldığı tarihten itibaren sigortalılıkları başlatılacak olup, bunlar hakkında (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) ilgili tebliğ hükümleri uygulanmayacaktır.

Örnek – Ziraat odası kaydı 1/11/2008 tarihinde başlayan ve 1/6/2009 tarihinde tarımsal faaliyetinden elde ettiği ürün satışından tevkifat yapılmış olan (B), 13/5/2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden talebiyle tevkifata istinaden tescilinin yapılmasını talep etmiştir. Adı geçenin ziraat odasına kayıt tarihinden itibaren bir yıllık bildirim süresinin geçmiş olması nedeniyle tespit tarihi olan 13/5/2010 tarihinden itibaren tescili yapılacaktır. Ancak aynı kişinin, yapılan tevkifata istinaden 9/10/2009 tarihinde tescil talebinde bulunması halinde ise bir yıllık bildirim süresi içinde tespit edildiğinden 1/11/2008 tarihinden itibaren tescili yapılacaktır.

2.1.1- Tescilde aile reisliği ve 22 yaş şartının kaldırılması Mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde “Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları dışında kalan ve her hangi bir iş verene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın tarımsal faaliyette bulunan kimselerden 22 yaşını doldurmuş erkekler ile 22 yaşını doldurmuş aile reisi kadınların bu Kanuna göre sigortalı sayılacakları” hükmü yer almıştır.

Ancak 2/8/2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile mülga 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde yer alan 22 yaş sınırı 18 olarak değiştirilmiş ayrıca kadınlar için aile reisi olma şartı kaldırılmıştır 26/1/2012 tarihli ve 28185 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6270 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle mülga 2926 sayılı Kanunun 7 nci maddesine “24/7/2003 tarihli ve 4956 sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile değişik mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesi hükmü 2/8/2003 tarihi öncesi içinde uygulanır” fıkrası eklenmiştir.

Eklenen bu fıkrada yer alan hüküm ile 2/8/2003 tarihinden önce 18 yaşını doldurmuş erkekler ile aile reisi olmayan kadınlara da tarım sigortalısı olma hakkı tanınmıştır.

Buna göre, 2/8/2003 tarihinden önce 22 yaşını doldurmaması veya 22 yaşını doldurmakla birlikte aile reisi olma sıfatını taşımaması nedeniyle tarım sigortalılıkları başlatılamayanlardan 2/8/2003 tarihinden önce 18 yaşını dolduran ve bu tarihten (2/8/2003) önce sattıkları ürünlerden tevkifat yapılanların, tevkifata ilişkin belgeleri eklemek suretiyle yazılı talepte bulunmaları ve tevkifat tutarlarının Kurum hesaplarına intikal etmesi şartıyla sigortalılıklarının tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden ay başı itibariyle başlatılması, sigortalılık sürelerinin tespitine ilişkin işlemlerin ise 22/5/2007 tarihli ve 7 Seri Numaralı Tebliğ ve 13/6/2007 tarihli ve 2007/44 sayılı Genelgede yer alan hükümler doğrultusunda yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, tevkifata istinaden geriye dönük tescil talebinde bulunup, taleplerinin reddedilmesi nedeniyle dava açan ve halen bu davaları devam edenlere Kanun değişikliği hususunda yazılı bilgi verilmesini, sigortalıların kendi istekleri halinde davalardan feragat etmeleri istenmeksizin sigortalılık tescil işlemlerinin sonuçlandırılması, ayrıca bu konuda Kurumumuz aleyhine açılmış davalarla ilgili olarak “dava konusunun kalmadığı”, yeni açılacak davalarda ise idarenin dava konusu işlemlerin kanunla düzenlendiği yolunda savunma ifası ile davanın reddinin talep edilmesi yönünde dava ile ilgili mahkemelerin bilgilendirilmesi gerekmektedir .

Kaynak: 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026