Muhatap yerine tebligat, tebliğ imkânsızlığı ve tebliğ mazbatası

Muhatap yerine tebligat (md. 16–19)

• Konutta (md. 16): Kendisine tebliğ yapılacak kişi adresinde bulunmazsa tebliğ, kendisiyle aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır.
• Meslek ve sanat yerinde (md. 17): Belli bir yerde devamlı meslek veya sanat icra eden kişi orada bulunmazsa tebliğ, aynı yerdeki daimi memur veya müstahdemlerinden birine; mesleğini evinde icra edenlerde memur veya müstahdem yoksa aynı konutta oturanlara veya hizmetçilerinden birine yapılır.
• Otel, hastane, fabrika, okul, öğrenci yurdu (md. 18): İçine serbestçe girilemeyen veya arananın kolayca bulunamadığı yerlerde tebliği o yeri idare eden veya muhatabın bulunduğu kısmın amiri temin eder; muhatabı derhâl bulduramaz veya tebliği sağlayamazsa tebliğ kendilerine yapılır.
• Tutuklu ve hükümlüler (md. 19): Tebliği, bulundukları müessesenin müdürü veya memuru temin eder.

Muhatabın geçici olarak başka yere gitmesi (md. 20)

13, 14, 16, 17 ve 18 inci maddelerde yazılı kişiler muhatabın geçici olarak başka yere gittiğini bildirirse bu durum ve beyanda bulunanın adı soyadı mazbataya yazılır, beyan sahibine imzalatılır ve evrak bu kişilere verilir; bu kişiler evrakı kabule mecburdur. Beyan sahibi imzadan kaçınırsa tebliğ eden bunu şerh ve imza eder; bu durumda ve evrakın kabulünden çekinilmesi hâlinde tebligat 21 inci maddeye göre yapılır. Tebliğ, evrakın bu kişilere verildiği tarihte veya ihbarname kapıya yapıştırılmışsa bu tarihten itibaren on beş gün sonra yapılmış sayılır.

Tebliğ imkânsızlığı ve tebellüğden imtina (md. 21)

• Muhatap ve yerine tebliğ yapılabilecek kişilerden hiçbiri adreste bulunmaz veya tebellüğden kaçınırsa tebliğ memuru evrakı muhtar veya ihtiyar heyeti üyelerinden birine ya da zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder.
• Teslim alanın adresini içeren ihbarname binanın kapısına yapıştırılır; adreste bulunmama hâlinde durum mümkün oldukça en yakın komşulardan birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir.
• İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır.
• Gösterilen adres adres kayıt sistemindeki adres ise, muhatap orada hiç oturmamış veya sürekli ayrılmış olsa bile aynı yolla teslim ve ihbarname yapıştırma işlemi yapılır.
• Muhtar, ihtiyar heyeti üyeleri, zabıta amir ve memurları teslim edilen evrakı kabule mecburdur.

Yaş ve ehliyet (md. 22)

Muhatap yerine tebliğ yapılacak kişinin görünüşüne göre on sekiz yaşından aşağı olmaması ve bariz şekilde ehliyetsiz bulunmaması gerekir.

Tebliğ mazbatası (md. 23)

Tebliğ bir mazbata ile belgelenir. Mazbatada tebliği çıkaran merciin adı; tebliği isteyen ve tebliğ olunacak kişinin ad, soyad ve adresleri; tebliğin konusu; tebliğin kime yapıldığı (başkasına yapılmışsa onun kimliği, adresi ve md. 22'ye göre ehil olduğu); tebliğin nerede ve ne zaman yapıldığı; md. 21 durumunda yapılan işlem ile bulunmama veya imtina sebebi; adres kayıt sistemindeki adrese yapılmışsa buna ilişkin kayıt; evrakı alanın imzası ile tebliğ memurunun adı, soyadı ve imzası bulunur.

İmza edemeyecek durumda olmak (md. 24)

İmza atamayan kişiye tebliğ, bir komşu huzurunda sol elin baş parmağı bastırılarak yapılır; bu parmak yoksa aynı elin diğer parmağı, sol el yoksa sağ elin baş parmağı, o da yoksa diğer parmaklarından biri bastırılır. İki eli de yoksa evrak kendisine verilir. Durum mazbataya yazılır ve hazır bulunana imzalatılır. Okur yazar komşu bulunmaz veya imzadan kaçınırsa muhtar, ihtiyar heyeti üyesi ya da bir zabıta memuru davet edilir.

Sınavda dikkat

• Md. 21'de tebliğ tarihi ihbarnamenin yapıştırıldığı gün; md. 20'de ise ihbarname yapıştırılmışsa on beş gün sonradır.
• Evrak komşuya teslim edilmez; komşuya, yöneticiye veya kapıcıya yalnız haber verilir.
• Yaş sınırı görünüşe göre 18dir.