Ceza ve çeşitli hükümler

Ceza hükümleri (md. 47)

7269 sayılı Kanunun ceza maddesi, afet anındaki yardım yükümlülüğünü ve afetzedelere ayrılan malların amacına uygun kullanılmasını güvence altına alır. Madde üç ayrı durum düzenler:

• (a) Yardıma davete uymamak: Yardıma davet anında şehir, kasaba ve köylerde bulunup da makbul bir mazereti olmaksızın yetkili memurların davetine icabet etmeyenler, icabet edip çalışmayanlar veya verilen işi yapmayanlar hakkında vali veya kaymakamlar tarafından idari para cezası verilir. Bu yaptırım bir idari yaptırımdır; mahkeme kararı gerekmez.
• (b) Yardım mallarını amacı dışında kullanmak: Afet bölgelerinde felaketzedelere yardım amacıyla devlet daire ve müesseseleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve kamu yararına hizmet eden hayır cemiyetlerince bedelli veya bedelsiz verilen inşaat malzemesi, alet, edevat veya diğer malları satan, devreden veya başka maksatlarla kullananlar hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, yüz günden az olmamak üzere adli para cezasına hükmolunur. Bu bir adli yaptırımdır; mahkemece verilir.
• (c) Görevli memurların suçları: Devlet veya devlete bağlı idarelerle sermayesinin en az yarısı devlete ait müessese memurlarının, afet dolayısıyla verilen görevi yaparken ihmal ve suiistimalleri, kendilerine bu amaçla verilen para ve malları zimmete geçirmeleri veya suç teşkil eden diğer fiilleri hakkında kamu görevlileri hakkındaki ceza hükümleri uygulanır.

İdari ve adli yaptırım ayrımı

• Davete uymama ve çalışmama → idari para cezası, veren makam vali veya kaymakam.
• Yardım malzemesini satma, devretme veya amacı dışında kullanma → adli para cezası, alt sınır yüz gün; fiil daha ağır bir suç oluşturuyorsa o suçun cezası uygulanır.
• Görevli memurların ihmal, suiistimal ve zimmeti → genel ceza hükümleri (kamu görevlilerine ilişkin suçlar).

Devlet malı hükmü (md. 50)

Kanunda yazılı görev ve hizmetlere tahsis edilmiş menkul ve gayrimenkul mallar, her türlü hak ve alacaklar, para ve para hükmündeki kıymetli evrak Devlet mallarından sayılır. Bu nedenle afet hizmetlerine ayrılmış mallar Devlet mallarına tanınan korumadan yararlanır.

Kaldırılan hükümler (md. 51)

Kanunun yürürlüğe girmesiyle 4373 sayılı Kanunun bu Kanuna aykırı hükümleri, 4623 ve 5607 sayılı kanunlar, 2510 sayılı İskân Kanununun 8. maddesi ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 264. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. 4373 sayılı Kanun taşkın sulara, 4623 sayılı Kanun ise yer sarsıntısından önce ve sonra alınacak tedbirlere ilişkindi; 7269 sayılı Kanun bu dağınık düzenlemeleri tek çatı altında toplamıştır.

Sınavda dikkat

• Davete icabet etmeme, icabet edip çalışmama ve verilen işi yapmama: idari para cezası, veren makam vali veya kaymakam.
• Yardım malzemesini satmak, devretmek veya başka amaçla kullanmak: adli para cezası, alt sınır yüz gün.
• Memurların ihmal ve zimmeti: kamu görevlileri hakkındaki ceza hükümleri.
• Afet hizmetine tahsisli mallar Devlet malı sayılır.
• Mazeret ölçütü: cezadan kurtulmak için mazeretin makbul olması gerekir.