Ek hükümler: malzeme, içme suyu, borç erteleme, yerleşim alanları ve TOKİ

Not: Ek maddelerde geçen İmar ve İskân, Bayındırlık ve İskân ve Orman Bakanlığı adları tarihseldir; afet görevleri bugün AFAD tarafından yürütülür (4 sayılı CBK md. 56/A). Sınavda kural, süre ve oranlara odaklanın.

Malzeme ve altyapı önceliği (Ek 1-2)

• Kanun gereğince yapılacak bina ve tesislere gerekli inşaat malzemeleri ilgili resmî müesseselerce öncelikle tahsis olunur.
• Genel hayata etkili afetler nedeniyle kurulan yerlere içme suyu getirilmesi, bağlantı yolları ve elektrik tesisleri yapılması, yerleşimi tehdit eden dere ve sel yataklarının ıslahı ilgili kurumlarca öncelikle yapılır.

Borç erteleme ve indirim (Ek 3-4)

• Hak sahibi afetzedelerin Hazineye ve diğer kamu kurumlarına olan borçları, geçim durumları göz önüne alınarak ilgili kurumlarca ertelenir; Vergi Usul Kanunu ile Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri saklıdır.
• Emanet, ihale veya evini yapana yardım yoluyla yapılan binaların borçlarında, ilgililerin geçim durumu ve bölgenin maliyet artırıcı özellikleri dikkate alınarak, zorunlu hâllerde Cumhurbaşkanı kararıyla maliyet ve borçlandırma bedellerinin yarısına kadar indirim yapılabilir. Bu hüküm her bina için bir defa uygulanır.

Teşkilat ve denetim (Ek 5-6)

• Afet hizmetlerinin yoğunlaştığı hâllerde ilgili bakanlık ve kurumlar, yeterli teknik ve idari personeli, araç, gereç ve malzemeyi geçici olarak afet teşkilatı emrine vermekle yükümlüdür. Geçici personelin maaş, ücret ve benzeri hakları esas dairelerince ödenir.
• Afet tertiplerinden yapılan harcamaların denetimi Sayıştayca, ait olduğu yılın sonunda Afet Harcamaları Yönetmeliği esaslarına göre yapılır.

Deprem bölgelerinde orta hasar (Ek 8)

1. ve 2. derece deprem bölgelerindeki köy, kasaba, ilçe ve il merkezlerinde depremler nedeniyle orta hasar gördüğü teknik ekiplerce tespit edilen ve betonarme olmayan konutların hak sahiplerine, kendi istekleri hâlinde, konutlarını yıkıp yeniden yapmak koşuluyla bir defaya mahsus, borçlandırma ve kredilendirme usulleri çerçevesinde arsa ve kredi verilir.

Yerleşim alanları: mera ve orman (Ek 9-10)

• Afetlerle ilgili yeni yerleşim alanı sağlamak amacıyla mera vasfındaki yerlerin tahsis amacı 4342 sayılı Mera Kanunu hükümlerine göre değiştirilerek Hazine adına arsa olarak tescil ettirilir; bu arsalar tescil tarihi itibarıyla afet konutları amacıyla tahsis edilmiş sayılır.
• Bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen ve tarım alanına dönüştürülmesi de mümkün olmayan, orman sınırları dışına çıkarılan alanlar afetzedelerin iskânı için devredilebilir; bu alanlardaki 2924 sayılı Kanuna göre hak sahiplerinin yerleri kamulaştırılabilir.
• Devredilecek alanların tespiti için görevlendirilen orman kadastro komisyonlarında ilan süresi bir hafta, itiraz süresi bir ay uygulanır. Belirlenen alanlarda kadastrosu yapılmış yerlerin ikinci kez kadastroya tabi tutulamayacağı hükmü uygulanmaz.
• Devlet ormanları, kamu yararı gözetilerek afet bölgesindeki kamu kurumları ve afetzedelerin iskânı için 49 yıl süreyle bedelsiz tahsis edilebilir.

Bağışlar, TOKİ ve enerji bedelleri (Ek 11-13)

• Genel bütçeye dahil olmayan kamu kurumlarınca doğal afete maruz bölgelere yapılan bağış ve yardımlar ile eğitim amaçlı yardımlar 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümlerine tabi değildir.
• Hak sahibi ailelere verilmek üzere Toplu Konut İdaresi Başkanlığına (TOKİ) konut yaptırılabilir veya TOKİ'nin yaptığı konutlar satın alınabilir; karşılığı TOKİ'ye kaynak aktarılarak sağlanır.
• Afet yaşanan yerlerde elektrik ve/veya doğal gaz tüketim bedellerinin tahakkuk ve tahsilatının 1 yıla kadar ertelenmesine ve dağıtım/tedarik şirketlerinin finansman maliyetinin gecikme zammını geçmemek üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesinden karşılanmasına Cumhurbaşkanınca karar verilebilir. Usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak ETKB yönetmeliğiyle belirlenir.

Sınavda dikkat

• Borç indirimi: yarısına kadar, Cumhurbaşkanı kararı, her bina için bir defa.
• Orta hasar hükmü: 1. ve 2. derece deprem bölgesi, betonarme olmayan konut, istek hâlinde, bir defa.
• Devlet ormanı tahsisi 49 yıl bedelsiz; orman kadastrosunda ilan bir hafta, itiraz bir ay.
• Elektrik ve doğal gaz ertelemesi 1 yıla kadar, karar Cumhurbaşkanı.