Teşkilat

Önemli not: 7126 sayılı Kanunun teşkilat hükümleri, sivil savunma hizmetlerinin ayrı bir genel müdürlükçe yürütüldüğü döneme aittir. Bugün sivil savunma hizmetleri İçişleri Bakanlığına bağlı AFAD ve taşrada valiye bağlı il afet ve acil durum müdürlükleri eliyle yürütülür. Mevzuatta mülga Sivil Savunma Genel Müdürlüğüne yapılan atıflar ilgisine göre AFAD ve il afet ve acil durum müdürlüklerine yapılmış sayılır (4 sayılı CBK md. 56/A). Sınavda kanun metnindeki yapıyı bilmek, ancak eski kurum adlarını güncel kurum sanmamak gerekir.

Teşkilatın genel yapısı (md. 31)

Kanuna göre Sivil Savunma Teşkilatı merkez ve taşra teşkilatından oluşur.

Merkez ve taşra teşkilatı (md. 32)

• Merkez teşkilatı: Kanun metninde genel müdürlük ile buna bağlı sivil savunma koleji, seyyar kollar ve ikaz ve alarm merkezlerinden oluşur; merkez teşkilatının görevleri bir talimatla belirlenir ve İçişleri Bakanlığınca onaylanır.
• Taşra teşkilatı (1999 değişikliğiyle): il müdürlükleri ve bünyelerinde oluşturulan arama ve kurtarma ekipleri, ilçe müdürlükleri, sivil savunma mahalli kuvvetleri ve doğrudan merkeze bağlı arama ve kurtarma birlik müdürlükleri.
• Arama ve kurtarma birlik müdürlükleri Kanuna ekli (I) sayılı listede yer alan illerde kurulur; yeni birlikler ve birlik bulunmayan illerde birden fazla ekip kurulabilir.
• Birlik ve ekiplerin kuruluşu, görevleri, çalışma usul ve esasları İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Sivil savunma mahalli kuvvetleri (md. 33)

• (a) Şehir ve kasaba sivil savunma teşkilleri ve korunma kılavuzları,
• (b) Resmî ve hususi müesseselerin sivil savunma teşkilleri.
• Korunma kılavuzları, hassas bölgelerde halka önderlik etmek üzere orada devamlı oturan mükellefler arasından seçilir (md. 17 ile birlikte okunmalıdır).

Atamalar (md. 34)

Kanun metni, sivil savunma genel müdürü, merkez yöneticileri ve il müdürlerinin atanmasında İçişleri Bakanının teklifini ve o dönemin kararname usullerini öngörür. Bu atama usulleri teşkilatın AFAD bünyesinde yeniden yapılandırılmasıyla uygulama alanını büyük ölçüde yitirmiştir; bugün AFAD personelinin atanması genel personel mevzuatı ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri çerçevesinde yapılır.

Bugünkü karşılıklar (4 sayılı CBK ile karşılaştırma)

• Kanundaki merkeze bağlı arama ve kurtarma birlik müdürlükleri yerine bugün il afet ve acil durum müdürlüğü bünyesinde ve emrinde çalışan, sayısı yirmiyi geçemeyen afet ve acil durum arama ve kurtarma birlik müdürlükleri vardır (CBK md. 53).
• Kanundaki il sivil savunma müdürlüklerinin görevleri bugün il afet ve acil durum müdürlüklerince yürütülür (CBK md. 52, 56/A).
• Kamu ve özel kuruluşlarda sivil savunma hizmetlerinin planlanması ve denetimi AFAD Afetlere Müdahale Genel Müdürlüğünün görevidir (CBK md. 37).

Sınavda dikkat

• Teşkilat merkez ve taşra teşkilatından oluşur.
• Mahalli kuvvetler: şehir-kasaba teşkilleri, korunma kılavuzları ve resmî-özel müessese teşkilleri.
• Kanun metninde arama ve kurtarma birlik müdürlükleri doğrudan merkeze bağlıdır; birlik ve ekiplerin esasları İçişleri Bakanlığı yönetmeliğiyle düzenlenir.
• Eski “sivil savunma müdürlüğü” ifadelerini bugünkü AFAD yapısıyla karıştırmayın.