Umumi Hükümler

Not: 7126 sayılı Kanunda geçen Sivil Savunma Genel Müdürlüğü ve il sivil savunma müdürlükleri kaldırılmıştır. Mevzuatta İçişleri Bakanlığı mülga Sivil Savunma Genel Müdürlüğüne yapılan atıflar, ilgisine göre AFAD ve il afet ve acil durum müdürlüklerine yapılmış sayılır (4 sayılı CBK md. 56/A). Sınavda eski kurum adlarını değil, mükellefiyet, süre ve sorumluluk kurallarını öğrenin.

Sivil savunmanın tanımı ve hassas bölge (md. 1-3)

• Sivil savunma: Düşman taarruzlarına, tabii afetlere ve büyük yangınlara karşı halkın can ve mal kaybının en aza indirilmesi, hayati önemdeki resmî ve özel tesislerin korunması ve faaliyetlerinin devamı için acil tamir ve ıslahı, savunma gayretlerinin halkça desteklenmesi ve cephe gerisi maneviyatının korunması amacıyla alınacak her türlü silahsız koruyucu ve kurtarıcı tedbir ve faaliyetlerdir.
• Hassas bölge: Hayati önem ve özellikleri nedeniyle düşman taarruzlarına hedef olabilecek şehir, kasaba, mevki ve tesisler ile tabii afet tehdidine maruz kalması muhtemel yerlerdir; buralar öncelikle sivil savunma mecburiyet ve mükellefiyetine tabi tutulur.
• Tabii afet sahaları dışındaki hassas bölgeler Millî Güvenlik Kurulunca; afete maruz kalması muhtemel bölgeler ise 7269 sayılı Kanunun 2. maddesine göre tespit ve ilan olunur.
• Hassas bölgelerde sivil savunmanın teşkilatlandırılmasından, eğitim, idare ve genel kontrolünden ve mükelleflerin hizmete çağrılmasından İçişleri Bakanı sorumludur.

Mülki amirler ve kurumların yükümlülükleri (md. 4-12)

• Mülki idare amirleri, kendi sınırları içindeki hassas bölgelerde sivil savunma teşkilat ve tesisatının kurulmasından, donatımından, sevk ve idaresinden ve sivil savunmayı barıştan itibaren fiilen gerçekleştirmekten bizzat sorumludur.
• Tabii afetler ve büyük yangınlarda mahalli mülki amirliklerce lüzum görülürse bölgedeki sivil savunma teşkillerinin kurtarma ve yardım işlerine katılması mecburidir.
• Hassas bölgelerdeki kuruluşlar arasında işbirliği valiler ve kaymakamlar tarafından düzenlenir; belediyeler ve il özel idareleri sivil savunma isteklerini yerine getirmekle yükümlü ve bu yönden mülki amirlere karşı sorumludur.
• Hassas bölgeler dışındaki yerlerde sağlık, yangın ve radyoaktif serpintiye karşı korunma, seyyar destekleme ve tahliye edilenlerin kabulüyle ilgili tedbirler alınır.
• Mahallin en büyük mülkiye amiri planlama ve karşılıklı yardımda garnizon komutanı, yoksa en büyük askerî amirle işbirliği yapar; askerî yardımlarda muharebe görevinin aksatılmaması gözetilir.
• Vatandaşlar, resmî ve özel kuruluşlar, sosyal yardım kurumları, yabancılar ve yabancı müesseseler kendilerine yüklenen sivil savunma görevlerini yapmaya mecburdur.

Mükellefiyet ve eğitim (md. 13-14)

• Askerlikle ilgisi olmayan ve başka kanunlarla millî savunmaya ilişkin görevi bulunmayan 15 yaşını bitirmiş ve 65 yaşını bitirmemiş kadın ve erkek bütün yurttaşlar sivil savunma görevlerini yapmakla mükelleftir.
• Yoklama, muayene, görevlendirme, istisna, tecil ve barışta yaralanma, engellilik ve ölüm hâlinde tazminat Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Seferde bu mükellefler silah altındaki mükelleflerle aynı haklara sahiptir.
• Mükelleflerin isim listeleri ve yer değiştirmeleri ilgili muhtarlıklarca en geç 30 gün içinde bildirilir.
• Görevlendirilen mükelleflerin barışta eğitim ve tatbikatlara katılması mecburidir; süresi yılda 72 saati (9 gün) geçemez. Halkın aydınlatılması için düzenlenen ders ve konferanslara davet hâlinde katılım da mecburidir.

Sığınak, idare merkezleri ve tahliye (md. 15-19)

• Hassas bölgeler ve tahliye kabul bölgelerinde yapılacak umumi sığınakların masraflarının üçte biri Hükümetçe sağlanır; konut ve özel kuruluşların kendi sığınaklarının masrafları bina sahiplerine aittir. Belediyeler inşaat ruhsatlarında sığınak yönetmeliğini uygulamak zorundadır.
• Olağanüstü hâllerde sevk ve idare için Sivil Savunma İdare Merkezleri kurulur; hassas bölgelerde halka önderlik etmek üzere orada devamlı oturan mükellefler arasından korunma kılavuzları seçilir.
• Tahliye planları Millî Güvenlik Kurulunun tasvibine sunulur; tasdik edilen planların uygulamaya konulmasına Cumhurbaşkanı karar verir; valiler planların illerini ilgilendiren kısmını uygulamakla yükümlüdür.
• Tahliye edilenlerin sevk, iskân, iaşe, sağlık ve geri dönüş masrafları Devletçe ödenir; nakliyat ücretleri asgari tarifeye göre ödenir.

Sınavda dikkat

• Mükellefiyet: 15-65 yaş, kadın ve erkek (7269'daki 18-65 erkek ile karıştırmayın).
• Eğitim ve tatbikat sınırı: yılda 72 saat (9 gün).
• Umumi sığınak masrafının üçte biri Hükümetçe.
• Tahliye planı: MGK tasvibi, Cumhurbaşkanı kararı.