İzne Tâbi Faaliyetler

İzinle kurulabilecek tesisler (md. 26)

Dernekler, tüzükteki amaçları için eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik yurt ve pansiyon; üyeleri için lokal açabilir. Bunların açılması, lokallerde alkollü içki kullanılması ve tesislerin işletilmesi mülki idare amirinden izin alınmasına bağlıdır.

Lokal açma şartları (md. 26/A)

• Lokal açabilmek için derneğin en az bir yıldan beri faaliyette olması gerekir; federasyon ve konfederasyonlarda bu şart aranmaz. Çocuk dernekleri lokal açamaz.
• Lokal açılamayacak yerler: patlayıcı, parlayıcı, yanıcı madde bulunan yerler; öğretim kurumları ve ibadethaneler ile bunlara yüz metreden yakın yerler; öğrenci yurtlarının bulunduğu binalar; itfaiye ve ambulansın kolay ulaşamayacağı yerler; binaların ortak kullanılan bağımsız bölümleri; her çeşit taşıma araçları.
• Lokalin hangi derneğe ait olduğunu gösteren tabela dışarıdan görülecek yere asılır; lokalde bir sorumlu müdür bulunur.
• Alkollü içki izni için lokalin içkili yer bölgesi içinde olması zorunludur; canlı müzik izni mülki idare amirinin kararıyla verilebilir.
• Lokaller yönetim kurulunca hazırlanan yönergeye göre işletilir.

Lokallerin denetimi ve kapatılması (md. 26/B)

• Denetim mülki idare amiri tarafından kamu görevlilerine veya kolluk kuvvetlerine yaptırılır; önceden bildirim ve mesai saati şartı aranmaz (genel dernek denetiminden farkı budur).
• Kanuna aykırı faaliyet, kumar, izinsiz alkol, hayvanlara kötü muamele tespit edilirse lokal otuz günü geçmemek üzere geçici olarak faaliyetten men edilir.
• Kumar için yer sağlanması, uyuşturucu imal, ticaret veya kullanımı, 6136 sayılı Kanuna aykırı silah bulundurma tespit edilirse ya da bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen lokalde fiil tekrarlanırsa lokal açma ve işletme belgesi iptal edilir.

Kamu yararına çalışan dernekler (md. 27)

• Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilir. Şartlar: en az bir yıldan beri faaliyette olmak ve faaliyetlerin topluma yararlı sonuç verecek nitelik ve ölçüde olması.
• En az iki yılda bir denetlenir.
• Denetim raporlarında hapis cezası gerektiren suç işlendiği tespit edilirse organ üyeleri veya ilgili personel geçici tedbir olarak İçişleri Bakanınca görevden uzaklaştırılabilir.
• Dernek merkezinin bulunduğu ilin valisi, uzaklaştırma kararının bildirimiyle eş zamanlı olarak sulh hukuk mahkemesinden kayyım atanmasını ister; mahkeme bir hafta içinde, öncelikle dernek üyeleri arasından, uzaklaştırılanlar sayısınca kayyım atar. Kayyımın görevi hüküm kesinleşinceye kadar sürer.
• Niteliğini kaybeden derneğin statüsü aynı usulle (Cumhurbaşkanı kararıyla) kaldırılır.
• Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava Kurumunun tüzüklerini onaylamaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.
• Kamu yararına çalışan derneklerin mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.
• Kızılay; merkezinde genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu, şubelerinde genel kurul ve yönetim kurulu oluşturulması şartıyla tüzüğüne göre teşkilatlanır (md. 27/A).

Dernek adları (md. 28)

Dernek adlarında Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet, Atatürk, Mustafa Kemal, Şehit, Gazi kelimeleri ve bunlara ek getirilerek oluşturulan kelimeler İçişleri Bakanlığının izni ile kullanılabilir.

Sınavda dikkat

• Lokal ve kamu yararı statüsü için ortak şart: en az bir yıllık faaliyet.
• Lokal denetimi habersiz ve mesai dışında da yapılabilir, kolluk görevlendirilebilir.
• Geçici men en çok 30 gün; ibadethane ve okullara mesafe 100 metre.
• Kamu yararı statüsünü Cumhurbaşkanı verir; görevden uzaklaştırmayı İçişleri Bakanı yapar; kayyımı sulh hukuk mahkemesi atar.
• Ad izni (Türk, Milli, Şehit vb.) İçişleri Bakanlığından alınır.