Yasaklar

Bazı ad ve işaretleri kullanma yasağı (md. 29)

Derneklerin aşağıdakileri kullanması yasaktır:

• Mevcut veya mahkeme kararıyla kapatılmış ya da feshedilmiş bir siyasi partinin, bir sendikanın veya üst kuruluşunun, bir derneğin veya üst kuruluşunun adı, amblemi, rumuzu, rozeti ve benzeri işaretleri,
• başka bir ülkeye ve daha önce kurulmuş Türk devletlerine ait bayrak, amblem ve flamalar.

Yasak; hem hâlen var olan hem de kapatılmış veya feshedilmiş kuruluşların ad ve işaretlerini kapsar.

Kurulması yasak dernekler ve yasak faaliyetler (md. 30)

• (a) Dernekler tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amaç için belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamaz.
• (b) Dernekler Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçları veya konusu suç teşkil eden fiilleri gerçekleştirmek amacıyla kurulamaz.
• (c) Dernekler askerliğe, milli savunma ve genel kolluk hizmetlerine hazırlayıcı öğretim ve eğitim faaliyetlerinde bulunamaz, bu amaçlarla kamp veya eğitim yeri açamaz; üyeleri için özel kıyafet veya üniforma kullanamaz.

Md. 30/A (görevden uzaklaştırma ve faaliyetten geçici alıkoyma) Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.

Kayıt ve yazışma dili (md. 31)

Dernekler defterlerinde ve kayıtlarında ve Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi kurumlarıyla yazışmalarında Türkçe kullanır. Hüküm derneğin iç faaliyetlerindeki dili değil; defter, kayıt ve resmi yazışma dilini düzenler.

Yasaklara aykırılığın yaptırımları (md. 32 ile bağlantı)

• 28. maddedeki kelimeleri izinsiz kullanan veya 29. maddedeki yasaklara yazılı uyarıya rağmen aykırı davranan dernek yöneticilerine, fiil daha ağır cezayı gerektirmiyorsa yüz günden az olmamak üzere adli para cezası verilir ve derneğin feshine de karar verilir (md. 32/n).
• 30/a'ya aykırılık (amaç dışı faaliyet): yöneticilere elli günden az olmamak üzere adli para cezası (md. 32/o).
• 30/c'ye aykırılık (askerliğe hazırlayıcı eğitim, kamp, üniforma): bir yıldan üç yıla kadar hapis ve tesisin kapatılması (md. 32/o).
• 30/b'ye aykırı, kurulması yasak dernek kuranlar: bir yıldan üç yıla kadar hapis ve elli günden az olmamak üzere adli para cezası; derneğin feshine de karar verilir (md. 32/p).
• 31. maddedeki Türkçe kullanma zorunluluğuna uymayanlara bin Türk lirası idari para cezası verilir (md. 32/r).

Sınavda dikkat

• Md. 29 yasağı başka ülkelerin yanında daha önce kurulmuş Türk devletlerinin bayrak ve amblemlerini de kapsar.
• Kapatılmış veya feshedilmiş siyasi parti, sendika ve derneklerin adı ve işaretleri de kullanılamaz.
• Üniforma ve özel kıyafet yasağı 30/c kapsamındadır ve en ağır yaptırımlardan birine (1–3 yıl hapis) bağlanmıştır.
• Türkçe zorunluluğu defter, kayıt ve resmi kurumlarla yazışmalar içindir.

Kanunda yazılı tutardır; idari para cezaları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu md. 17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.