Danışma ve denetim birimleri, Diplomasi Akademisi ve Bakanlık Komisyonu

Dış Politika Danışma Kurulu (md. 144)

• Dış politikanın oluşturulması, yönlendirilmesi ve uygulanması hakkında değerlendirme yapar ve görüş bildirir; Bakanın belirlediği uzmanlık alanlarında araştırma yürütür.
• Kurul Bakan başkanlığında toplanır. Bakan, ilgili birim amirlerinden Kurula görevlendirme yapabilir; kendi alanında temayüz etmiş kişiler ihtiyaç hâlinde toplantılara davet edilebilir.
• Kurulun sekretarya işleri Dış Politika Plan ve Eşgüdüm Genel Müdürlüğünce yürütülür.

Teftiş Kurulu ve Strateji Geliştirme Başkanlıkları (md. 145-146)

• Teftiş Kurulu Başkanlığı görevlerini Bakanın emri veya onayı üzerine yapar: Bakanlık teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşların faaliyetlerini Bakan adına incelemek, denetlemek, gerekirse soruşturmak; birimlerin işleyişine dair görev tanımları ve verimlilik temelinde tavsiyeli raporlar hazırlamak. Müfettişlerin görev ve çalışma esasları yönetmelikle düzenlenir.
• Strateji Geliştirme Başkanlığı, 5018 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla strateji geliştirme ve mali hizmetler birimlerine verilen görevleri yapar.

Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanlığı (md. 147)

• Türk dış politikası, uluslararası ilişkiler ve bölgesel konularda bilimsel araştırma, inceleme ve analiz yapar; bağımsız kaynaklarca hazırlanan analizleri Bakanlık birimlerinin kullanımına sunar.
• Türk ve yabancı kamuoyunu bu konularda bilgilendirir; Antalya Diplomasi Forumu başta olmak üzere etkinlik ve forum çalışmalarını yürütür.
• Emekli büyükelçiler, üniversiteler, düşünce ve medya kuruluşlarıyla işbirliği yapabilir; yerli ve yabancı kişilere bedeli karşılığında araştırma, etüt ve proje yaptırabilir.

Diplomasi Akademisi Başkanlığı (md. 149)

• Bakanlık mensuplarının temel ve hazırlayıcı eğitimleri ve stajları ile hizmet içi eğitimlerini planlamak ve uygulamak.
• Yurtiçi ve yurtdışı eğitim programlarına, dil ve mesleki kurslara katılımı ve diğer ülkelerle eğitim işbirliğini yürütmek.
• Diğer kamu idarelerinin yurtdışına sürekli görevle atanan memurları ile dış ilişkiler birimlerinde görevli memurlar için eğitim programları düzenlemek.
• Bakanın uygun gördüğü yabancı ülkelerin diplomatlarına eğitim programları düzenlemek; personele dil eğitimleri düzenlemek.

Acil Durumlar ve Savunma Planlaması Dairesi Başkanlığı (md. 154)

Afet ve acil durumlar, sivil savunma, seferberlik ve savaş hâli işlerini yürütür; Bakanlığı AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezinde temsil eder; Cumhurbaşkanlığına bilgi akışını sağlar.

Özel Müşavir, Özel Kalem ve Bakanlık Sözcüsü (md. 155-156/A)

• Bakan ve Bakan Yardımcıları için birer özel müşavir görevlendirilir; Bakanlık birimleriyle koordinasyon ve bilgi akışını süratle sağlar.
• Özel Kalem Müdürlüğü: Bakanın resmi ve özel temaslarını planlar; protokol, tören, ziyaret, karşılama, uğurlama ve ağırlama hizmetlerini düzenler.
• Bakanlık Sözcüsü (2024'te eklendi): sözcülük yapar, yerli ve yabancı medya ile ilişkileri yürütür, basın toplantılarını ve Bakanlık açıklamalarını yürütür. Sözcü, Bakan tarafından diplomatik kariyer memurları arasından görevlendirilir.

Bakanlık Komisyonu ve irtibat büroları (md. 157-158)

• Bakanlık Komisyonu, büyükelçiler ve daimi temsilciler dışında kalan personelin terfi, tayin ve diğer özlük işlerini görüşür ve Bakan onayına sunulmak üzere teklif hazırlar. Komisyon Bakan tarafından belirlenir.
• Bakanlık, yurtiçinde dış ilişkiler bakımından önemli yerlerde, Bakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayıyla, toplam sayısı onu geçmemek üzere irtibat bürosu açabilir; çalışma esasları Bakanlık yönetmeliğiyle belirlenir.

Not: Personel, Destek Hizmetleri, Bilgi İşlem, Diplomatik Arşiv ve Tercüme dairesi başkanlıkları (md. 148, 150-153) mülgadır; görevleri genel müdürlüklere aktarılmıştır.

Sınavda dikkat

• Dış Politika Danışma Kurulunun başkanı Bakan, sekretaryası Dış Politika Plan ve Eşgüdüm GM'dir.
• Antalya Diplomasi Forumu: Stratejik Araştırmalar Merkezi.
• Bakanlık Komisyonu büyükelçi ve daimi temsilcilerin terfi-tayinini görüşmez.
• İrtibat bürosu sınırı: toplam on; onay Cumhurbaşkanından.