İkili ve çok taraflı ilişkiler, güvenlik, insani yardım ve ekonomik işler

İkili İlişkiler Genel Müdürlükleri (md. 130)

• Coğrafi görev alanlarındaki ülkelerle siyasi, ekonomik-ticari, finans, güvenlik, savunma, sağlık ve diğer ikili ilişkiler ile bölgesel nitelikli siyasi örgütlerle ilişkileri yürütür ve ilgili kurumlarla koordine eder.
• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile ilişkileri ve işbirliğini geliştirir; Kıbrıs sorununa ilişkin gelişmeleri izleyip politika ve hareket tarzlarının belirlenmesi için çalışır.
• Coğrafi alanlarındaki gelişmeleri değerlendirerek tutum belirler.
• Bu görevler, sorumlu oldukları coğrafi alanları Bakan onayı ile belirlenen on altı ayrı İkili İlişkiler Genel Müdürlüğünce yerine getirilir.

Uluslararası Güvenlik Genel Müdürlüğü (md. 131)

• NATO, AGİT ve diğer çok taraflı güvenlik teşkilatlarıyla ilişkileri yürütmek ve bu örgütler nezdinde Türkiye'nin çıkarlarını savunmak.
• Avrupa-Atlantik güvenliği, silahların kontrolü ve silahsızlanma, NATO altyapı ve lojistik konuları ile sivil olağanüstü hâl planlaması.
• Savunma ve savunma sanayi konularında üçüncü ülkelerle ilişkilerin Bakanlık içi koordinasyonu ve ilgili kurumlarla eşgüdümü.
• Uluslararası güvenlik ve savunma gelişmelerinin dış güvenliğe etkisini analiz etmek; küresel ve bölgesel güvenlik mimarileri üzerine çalışmak.

Çok Taraflı İlişkiler Genel Müdürlükleri (md. 132)

Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi ve diğer uluslararası ve bölgesel nitelikli siyasi örgütlerle ilişkileri yürütür, gündemlerini takip eder ve bu örgütler nezdinde Türkiye'nin hak ve çıkarlarını savunur. Görevler, alanları Bakan onayı ile belirlenen üç ayrı Çok Taraflı İlişkiler Genel Müdürlüğünce yerine getirilir.

İnsani ve Teknik Yardımlar Genel Müdürlüğü (md. 133)

• İnsani ve teknik yardımlar konusunda politika ve hareket tarzlarını belirlemek, uygulamayı koordine etmek.
• Ulusal ve uluslararası olağanüstü acil durumları izlemek; doğal afetler ve salgınlarla ilgili ikili ve çok taraflı işbirliğinin eşgüdümünü sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte sağlamak.
• Türkiye'ye gelecek ve ülkemizden gidecek insani yardımları koordine etmek.

Dış Politika Plan ve Eşgüdüm Genel Müdürlüğü (md. 134)

• Dış politikayı ilgilendiren konularda analiz, planlama, stratejik öngörü ve eşgüdüm çalışmaları; strateji ve tutum belgeleri hazırlamak.
• Güncel dış politika gelişmelerini izleyip Bakanlık makamını bilgilendirmek.
• Milli güvenlikle ilgili stratejik belgelerin hazırlanmasına yönelik çalışmalar.
• Bakanlık faaliyet raporları ve periyodik raporları hazırlamak, etkinlikler düzenlemek.
• Bakanlık teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşlar arasında ve Bakanlık ile diğer kurumlar arasında eşgüdüm sağlamak. (Ayrıca md. 144'e göre Dış Politika Danışma Kurulunun sekretaryasını yürütür.)

Uluslararası Ekonomik İşler Genel Müdürlüğü (md. 135)

• G20, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), OECD ve BM kalkınma sütunundaki kuruluşlar başta olmak üzere uluslararası ve bölgesel ekonomik platformlarda küresel ekonomi, kalkınma, ticaret, gıda, turizm ve teknoloji konularını takip etmek.
• Ülkenin dış ticari ve ekonomik menfaatlerinin takibi için kurumlar, üniversiteler ve özel sektörle eşgüdüm sağlamak.
• Uluslararası ticaret ve finans gelişmelerinin etkilerini analiz etmek, politika kâğıtları hazırlamak; uluslararası finans ve ticaret rejimlerini incelemek ve mevzuat çalışmalarına katkıda bulunmak.

Not: Eski İkili Ekonomik İşler Genel Müdürlükleri (md. 136) 2024'te kaldırılmıştır; ekonomik ikili ilişkiler artık İkili İlişkiler Genel Müdürlüklerinin görevidir.

Sınavda dikkat

• İkili İlişkiler GM sayısı 16, Çok Taraflı İlişkiler GM sayısı 3; alanları Bakan onayıyla belirlenir.
• KKTC ve Kıbrıs sorunu İkili İlişkiler GM'lerindedir.
• NATO ve AGİT: Uluslararası Güvenlik GM; BM ve Avrupa Konseyi: Çok Taraflı İlişkiler GM'leri; G20, DTÖ, OECD: Uluslararası Ekonomik İşler GM.
• Milli güvenlik stratejik belgeleri ve faaliyet raporları Dış Politika Plan ve Eşgüdüm GM'nin görevidir.