Rütbeler, meslek dereceleri ve merkez-taşra teşkilatı

Rütbeler ve meslek dereceleri (md. 13)

Emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarının rütbeleri, meslek dereceleri ve görev unvanları 13. maddedeki tabloda gösterilmiştir. Rütbe–meslek derecesi eşleşmesi sınavda sık sorulur:

• Sınıf Üstü Emniyet Müdürü – derece üstü – Emniyet Genel Müdürü
• Birinci Sınıf Emniyet Müdürü – 1. ve 2. meslek derecesi (1: Genel Müdür Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, Polis Akademisi Başkanı, Başkan, Emniyet Müşaviri vb.; 2: Daire Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri, İl Emniyet Müdürü, Polis Başmüfettişi vb.)
• İkinci Sınıf Emniyet Müdürü – 3. derece (Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürü, Daire Başkan Yardımcısı, İl Emniyet Müdür Yardımcısı, Polis Müfettişi, İlçe Emniyet Müdürü, Özel Harekat Müdürü vb.)
• Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü – 4. derece; Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü – 5. derece (Şube Müdürü, İlçe Emniyet Müdür Yardımcısı vb.)
• Emniyet Amiri – 6. derece; Başkomiser – 7. derece (Karakol Amiri vb.); Komiser – 8. derece; Komiser Yardımcısı – 9. derece
• Kıdemli Başpolis Memuru – 10; Başpolis Memuru – 11; Polis Memuru – 12. derece

Tabloya bağlı özel kurallar (md. 13)

• İkinci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesindeki polis amirleri; emniyet ve asayiş durumu, ekonomik, sosyal ve kültürel özellikler, nüfus büyüklüğü, şehirleşme düzeyi gibi kriterlere göre belirlenecek ilçelere ilçe emniyet müdürü olarak atanabilir. Bu ilçelerde Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürleri ilçe emniyet müdür yardımcısı olarak görevlendirilebilir.
• 2, 3, 4, 5 ve 6. meslek derecelerindeki personel, ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilir.
• İdare, her rütbe ve meslek derecesi karşısında gösterilen görev unvanları arasında personelin görev yerini değiştirmeye yetkilidir.

Kaymakamlıkla denklik (md. 15)

Beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci meslek derecelerindeki emniyet mensuplarından yükseköğrenim mezunu olanlar kaymakamlıklara denktir. Bunlar arasında hukuk mezunları ve benzer öğrenim görmüş olanlar kaymakamlıklara, aynı derecedeki kaymakamlar da emniyet müdürlüklerine naklen veya terfian atanabilir. Dördüncü ve daha yukarı meslek derecelerindekilerden yükseköğrenim görmüş olanlar, İçişleri Bakanlığının denk memurluklarına naklen veya terfian atanabilir.

Merkez ve taşra teşkilatı (md. 16)

Emniyet Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatından oluşur.

• Merkez teşkilatı: Teftiş Kurulu Başkanlığı, Başkanlıklar, Hukuk Müşavirliği ve Daire Başkanlıklarından meydana gelir.
• Daire başkanlıkları ihtiyaca göre kurulan en az üç şube müdürlüğü veya koruma müdürlüğünden; şube müdürlükleri veya koruma müdürlükleri en az üç büro amirliğinden oluşur.
• Taşra teşkilatı: illerde il emniyet müdürlükleri, ilçelerde ilçe emniyet müdürlükleri veya ilçe emniyet amirlikleri ile güvenlik hizmetlerine ilişkin diğer birimlerden oluşur.
• İçişleri Bakanlığının uygun göreceği yerleşim alanlarında polis teşkilatı birimi kurulabilir.
• Birimlerin görev, yetki ve sorumlulukları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Diğer hükümler (md. 20–22)

• İl emniyet müdürlükleri ile ilçe emniyet amirliklerinde ve şubelerinde bulunacak memurların meslek derecelerini belirlemek İçişleri Bakanlığına aittir; il kadrosundaki memurlar merkezde, merkez kadrosundakiler illerde kullanılabilir (md. 20).
• Gerekli görülen illerde yalnız polis memurları ve ailelerinin sağlık hâlleriyle ilgilenmek üzere yeteri kadar hekim istihdam edilir (md. 22).

Sınavda dikkat

• Birinci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesi iki meslek derecesini (1 ve 2) kapsar; İl Emniyet Müdürü 2. derecededir.
• Polis Memuru 12., Komiser Yardımcısı 9., Başkomiser 7., Emniyet Amiri 6. derecededir.
• İkinci Sınıf Emniyet Müdürü belirlenen ilçelere ilçe emniyet müdürü; Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü bu ilçelerde müdür yardımcısı olabilir.
• Kaymakamlığa denklik 5–8. meslek derecelerindeki yükseköğrenim mezunları içindir.
• Daire başkanlığı en az üç şube; şube en az üç büro amirliğinden oluşur.