Bilim, Teknoloji ve Kültür-Sanat

Bu konu, 2026 yılında bilim, uzay, dijital politika ve kültür-sanat alanlarında yaşanan ve sınavda sorulma olasılığı yüksek gelişmeleri ile 2027 için resmî olarak takvime bağlanmış olayları özetler.

Uzay ve teknoloji

• Artemis II (1–10 Nisan 2026): NASA'nın SLS roketi ve Orion kapsülüyle yapılan ilk insanlı Artemis uçuşu. Ay'a iniş yapılmadı. Apollo 17'den (1972) sonra Ay'a giden ilk insanlı görevdir. Mürettebat: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen.
• Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, 30 Ağustos 2026'da Falcon Heavy roketiyle Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı; Güneş-Dünya L2 noktasında çalışacak.
• 12 Ağustos 2026 tam Güneş tutulması: tam evre Grönland, İzlanda ve kuzey İspanya'dan izlendi.
• 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026): 5–9 Ekim 2026, Antalya; ev sahibi Türkiye Uzay Ajansı. Kongre Türkiye'de ilk kez toplandı.
• TEKNOFEST 2026: 30 Eylül–4 Ekim 2026, Şanlıurfa GAP Havalimanı.

Kaynak: NASA, IAF/TUA duyuruları, YÖK-TEKNOFEST takvimi, 2026.

Dijital politika

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030), 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlandı ve 2021-2025 Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi'nin yerini aldı. 7590 sayılı Kanun (TBMM'de 24 Temmuz, Resmî Gazete'de 31 Temmuz 2026) ile BTK'nın internet içeriğine erişim engeli gibi bazı yetkileri Siber Güvenlik Başkanlığına devredildi.

Kaynak: Resmî Gazete 33344 ve 33326 sayılı nüshalar, 2026.

2026 Nobel bilim ödülleri

• Fizyoloji veya Tıp (5 Ekim): Karl Deisseroth, Peter Hegemann, Georg Nagel – ışıkla açılan iyon kanalları ve optogenetik.
• Fizik (6 Ekim): Francis Halzen (tek başına) – Güney Kutbu'ndaki IceCube gözlemevi ve astrofizik kökenli yüksek enerjili nötrinolar.
• Kimya (7 Ekim): Henri B. Kagan (Fransa) ve Kenso Soai (Japonya) – asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkiler ve otokataliz (molekülün ayna görüntüsü/kiralite).

Kaynak: nobelprize.org, CNN, RSC, Ekim 2026.

Sinema, televizyon ve sanat

• 98. Oscar (15 Mart 2026): En İyi Film ve En İyi Yönetmen – One Battle After Another, Paul Thomas Anderson.
• 79. Cannes (Mayıs 2026): Altın Palmiye – Fjord, Cristian Mungiu (Romanya; ikinci Altın Palmiyesi, ilki 2007).
• 83. Venedik (Eylül 2026): Altın Aslan – Woman Unknown, Danimarkalı May el-Toukhy.
• 78. Emmy (14 Eylül 2026): En İyi Drama The Pitt, En İyi Komedi Widow's Bay.
• 61. Venedik Bienali Türkiye Pavyonu: Nilbar Güreş, 'Gözlerinizden Öperim' (9 Mayıs–22 Kasım 2026, İKSV).
• 33. Adana Altın Koza: En İyi Film ve Yönetmen – Bir Arada Yalnız (Ali Vatansever).

Kaynak: AMPAS, Festival de Cannes, La Biennale, İKSV, AA, 2026.

Kültür başkentleri ve miras

UNESCO Dünya Miras Komitesi'nin 48. oturumu 19–29 Temmuz 2026'da Busan'da (Güney Kore) yapıldı; listeye 25 yeni alan eklendi, Güney Sudan, Komorlar ile São Tomé ve Príncipe listeye ilk kez girdi. 49. oturum 27 Haziran–7 Temmuz 2027'de İstanbul'da yapılacak (Türkiye 2016'da 40. oturuma da ev sahipliği yapmıştı). Avrupa Kültür Başkentleri: 2026 Oulu (Finlandiya) ve Trenčín (Slovakya); 2027 Évora (Portekiz) ve Liepāja (Letonya). Türk Dünyası Kültür Başkenti: 2026 Andican (Özbekistan), 2027 Kayseri. BM, Özbekistan'ın girişimiyle 2027'yi Uluslararası Sürdürülebilir ve Dirençli Turizm Yılı ilan etti.

Kaynak: Dışişleri Bakanlığı açıklaması No:147 (28.07.2026), Avrupa Komisyonu, TÜRKSOY/AA, BM A/RES/78/260.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• Artemis II, 1972'den sonra Ay'a giden ilk insanlı görevdir; iniş yapmamıştır.
• Artemis II'de bir Kanadalı astronot (Jeremy Hansen) görev aldı.
• Roman Uzay Teleskobu 30 Ağustos 2026'da Falcon Heavy ile fırlatıldı.
• Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, 2026/9 sayılı Genelge ile yürürlüğe girdi.
• 7590 sayılı Kanun internet içeriği yetkilerini Siber Güvenlik Başkanlığı'na verdi.
• 2026 Fizik Nobeli tek kişiye (Francis Halzen) verildi.
• 2026 Kimya Nobeli kiralite ve asimetrik otokataliz çalışmalarına verildi.
• Cristian Mungiu, Fjord ile ikinci Altın Palmiyesini kazandı.
• Venedik 2026 Altın Aslan: Woman Unknown (May el-Toukhy).
• UNESCO Dünya Miras Komitesi 2027'de İstanbul'da toplanacak.
• 2026 Avrupa Kültür Başkentleri Oulu ve Trenčín'dir.
• 2027 Türk Dünyası Kültür Başkenti Kayseri'dir.

Sınavda dikkat

• Busan 2026 oturumu 48.; İstanbul 2027 oturumu 49.'dur. İstanbul'daki ilk oturum (2016) değildir.
• Évora ve Liepāja 2026'nın değil, 2027'nin Avrupa Kültür Başkentleridir.
• Tıp Nobeli optogenetik, Fizik Nobeli nötrino, Kimya Nobeli kiralite konusudur; karıştırma.
• Altın Palmiye (Cannes) ile Altın Aslan (Venedik) farklı festivallerin ödülleridir.