Paragrafta Yapı

Paragrafın bölümleri

Paragraf, bir düşünceyi geliştiren cümlelerden oluşan anlam birimidir. Genellikle üç bölümden oluşur.

• Giriş: Konuyu ortaya koyar; okuru konuya hazırlar. Kendi başına anlamlıdır.
• Gelişme: Konu açıklanır, örnekler ve kanıtlar verilir; ana düşünceyi destekleyen yardımcı düşünceler buradadır.
• Sonuç: Söylenenler bağlanır; çoğu zaman ana düşünce bu bölümde verilir.

Giriş cümlesinin özellikleri

• Başka bir cümleye bağlı değildir; anlamı tek başına tamdır.
• Bağlaçla (ama, çünkü, bu yüzden, ayrıca) ve gösterme sözcüğüyle (bu, şu, bunlar, böyle) başlamaz; çünkü bu sözcükler önceki bir cümleye gönderme yapar.
• Genel bir yargı, tanım ya da konuyu açan bir soru olabilir.
• Gösterme sözcüğü cümlenin içinde, kendi gösterdiği kavramla birlikte geçiyorsa ("Bu yöntem, ... denir.") ve cümle tek başına anlaşılıyorsa önceki cümleye bağlı sayılmaz; asıl ölçüt cümlenin bağımsız anlam taşımasıdır.

Sonuç cümlesinin özellikleri

• Genellikle "kısacası, sonuç olarak, bu nedenle, demek ki, öyleyse" gibi bağlayıcılarla başlar.
• Paragrafı toparlar; kendinden sonra açıklama gerektirmez.

Anlatımın akışını bozan cümle

Paragrafın konusuyla ilgili görünse de düşünce akışından kopan cümledir. Bulmak için her cümlenin bir önceki ve bir sonraki cümleyle bağına bakılır. Konu "kitap okuma alışkanlığı" iken "kitap fiyatları" konusuna geçen cümle akışı bozar.

Paragrafı ikiye bölme

Paragrafta konu ya da bakış açısı değişiyorsa, değişimin başladığı cümle ikinci paragrafın ilk cümlesi olur. Bölme noktasındaki cümle, giriş cümlesi özelliklerini taşımalıdır.

Cümleleri sıralama

• Önce giriş cümlesini bul (bağlaç ve gösterme sözcüğü taşımayan, genel yargı bildiren).
• "Bu, ayrıca, ama, çünkü" ile başlayan cümleleri bağlandıkları cümlenin hemen arkasına yerleştir.
• Seçeneklerde ilk ve son cümleyi kontrol ederek eleme yap.

Yer değiştirme ve boşluk

Numaralanmış cümlelerden ikisinin yeri değiştirildiğinde akışın düzeleceği sorularda, bağlayıcı sözcüklerin gönderme yaptığı cümleyi bulmak belirleyicidir. "Bunun nedeni" ile başlayan cümle, bir sonucu bildiren cümleden sonra gelmelidir.

Sınavda dikkat

• Giriş cümlesi bağlaç ya da gösterme zamiriyle başlamaz; anlamca bağımsızdır.
• Akışı bozan cümle konuyla tamamen ilgisiz olmayabilir; ilgili ama yön değiştiren cümleyi ara.
• Paragraf bölme sorusunda ikinci paragrafın ilk cümlesi giriş cümlesi niteliğinde olmalıdır.
• "Kısacası, demek ki" ile başlayan cümle genellikle sonuç bölümüne aittir.
• Sıralamada bağlayıcı sözcükleri izleyerek cümle çiftlerini önce eşleştir.