Geri Gönderme Yasağı

Geri gönderme yasağı (md. 4)

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 4. maddesi, Kanunun “Genel Hükümler” kısmında yer alan ve bütün Kanuna yön veren temel güvencedir. Hükme göre bu Kanun kapsamındaki hiç kimse, aşağıda sayılan tehlikelerle karşılaşacağı bir yere gönderilemez. Maddede istisna, süre ya da onay makamı öngörülmemiştir; yasak mutlak bir dille (“hiç kimse … gönderilemez”) kaleme alınmıştır.

Yasağın kapsamındaki kişiler

• Hüküm “bu Kanun kapsamındaki hiç kimse” ifadesini kullanır. Bu nedenle yalnız mülteci ya da uluslararası koruma başvuru sahibiyle sınırlı değildir; Kanunun kapsamına giren yabancıların tamamını korur.
• Kanunun kapsamı (md. 2) yabancılarla ilgili iş ve işlemleri, münferit taleplere dayalı uluslararası korumayı ve kitlesel gelişlerde sağlanan geçici korumayı içerir.

Gönderilmenin yasak olduğu yerler

Madde iki grup tehlike sayar. Kişi aşağıdakilerden biriyle karşılaşacağı bir yere gönderilemez:

• Muamele yönünden: işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulacağı yer.
• Hayat ve hürriyet yönünden: ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı yer.

İkinci gruptaki beş neden (ırk, din, tabiiyet, belli bir toplumsal gruba mensubiyet, siyasi fikir) sınavlarda sıklıkla sayı veya sıralama sorusu olarak sorulur. Sayılmayan nedenler (ör. cinsiyet, dil, ekonomik durum) maddede ayrıca yer almaz; çeldirici olarak kullanılır.

Kanundaki diğer hükümlerle bağlantı

• Kanun, giriş koşullarına ilişkin 5, 6 ve 7. maddelerdeki şartların uluslararası koruma başvurusu yapmayı engelleyici şekilde yorumlanamayacağını ve uygulanamayacağını ayrıca düzenler (md. 8). Böylece koruma talebinde bulunmak isteyen kişinin sınırda geri çevrilmesi riskine karşı ek bir güvence getirilmiştir.
• Geri gönderme yasağı, “Genel Hükümler” bölümünde yer aldığı için giriş, sınır dışı etme ve uluslararası koruma işlemlerinin tamamında dikkate alınır.

Sınavda dikkat

• Hüküm “hiç kimse” der; yalnız mültecileri değil, Kanun kapsamındaki herkesi korur.
• Muamele türleri: işkence, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muamele.
• Hayat/hürriyet tehdidinin nedenleri beştir: ırk, din, tabiiyet, belli bir toplumsal gruba mensubiyet, siyasi fikir.
• Korunan değerler: hayat ve hürriyet.
• Maddede herhangi bir istisna, süre veya izin makamı sayılmamıştır.