Sınır Dışı Etme

Sınır dışı etme ve karar (md. 52–53)

Yabancılar sınır dışı etme kararıyla menşe ülkesine, transit gideceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilebilir. Karar, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır ve gerekçeleriyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Avukatı olmayan yabancı kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

• Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir; başvuru kararı veren makama da bildirilir.
• Mahkeme başvuruyu dosyanın tekemmülünden (veya ara karar/duruşmanın tamamlanmasından) itibaren on beş gün içinde sonuçlandırır; duruşma takdire bağlıdır; karar kesindir.
• Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla dava açma süresi içinde veya yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.

Karar alınacaklar (md. 54)

TCK md. 59 kapsamında değerlendirilenler; terör veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi olanlar; sahte belge/gerçek dışı bilgi kullananlar; geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar; kamu düzeni, güvenliği veya sağlığına tehdit oluşturanlar; vize veya muafiyet süresini on günden fazla aşanlar ya da vizesi iptal edilenler; ikamet izni iptal edilenler; ikamet izni süresini kabul edilebilir gerekçe olmadan on günden fazla ihlal edenler; izinsiz çalışanlar; yasal giriş/çıkışı ihlal edenler; giriş yasağına rağmen gelenler; uluslararası koruma sonrası kalma hakkı olmayanlar; uzatma başvurusu reddedilip on gün içinde çıkmayanlar ve uluslararası kuruluşlarca tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili görülenler. (b), (d) ve (k) bentleri kapsamındaki koruma başvuru/statü sahipleri hakkında her aşamada karar alınabilir.

Karar alınmayacaklar (md. 55)

• Gideceği ülkede ölüm cezası, işkence, insanlık dışı ya da onur kırıcı muamele riski konusunda ciddi emare bulunanlar,
• Ciddi sağlık sorunu, yaş ve hamilelik nedeniyle seyahati riskli olanlar,
• Hayati hastalığının tedavisi sürerken gideceği ülkede tedavi imkânı olmayanlar,
• Mağdur destek sürecindeki insan ticareti mağdurları,
• Tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları.

Değerlendirme herkes için ayrı yapılır; bu kişilerden belli adreste ikamet ve bildirim istenebilir.

Terke davet, idari gözetim ve alternatifler (md. 56–57/A)

• Terke davet süresi 15 günden az olmamak üzere 30 güne kadardır; kaçma riski olanlara, sahte belge kullananlara, tehdit oluşturanlara tanınmaz. Süre tanınanlara harçsız Çıkış İzin Belgesi verilir.
• Kollukça yakalanan yabancı derhâl valiliğe bildirilir; değerlendirme ve karar süresi 48 saati geçemez. İdari gözetim kararı alınanlar 48 saat içinde geri gönderme merkezine götürülür.
• İdari gözetim altı ayı geçemez; iş birliği yapılmaması veya doğru bilgi verilmemesi hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir. Zaruret valilikçe her ay değerlendirilir.
• İdari gözetime karşı sulh ceza hâkimine başvurulur; başvuru gözetimi durdurmaz; inceleme beş gün içinde sonuçlanır, karar kesindir. İmkânı olmayana Avukatlık Kanununa göre avukatlık hizmeti sağlanır.
• Alternatif yükümlülükler: belirli adreste ikamet, bildirim, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, kamu yararına gönüllü hizmet, teminat, elektronik izleme. Süresi 24 ayı geçemez; uymayanlar idari gözetime alınabilir. Elektronik izlemeye karşı sulh ceza hâkimine başvurulabilir.

Geri gönderme merkezleri ve masraflar (md. 58–60/A)

Merkezler Bakanlıkça işletilir; kamu kurumları, Türk Kızılay veya kamu yararına çalışan derneklerle protokolle işlettirilebilir. Acil ve temel sağlık hizmeti ücretsiz; avukat, noter, yakın, konsolosluk ve BMMYK görevlisiyle görüşme imkânı vardır; aileler ayrı barındırılır. Seyahat masrafları kural olarak yabancıca karşılanır; hiç parası yoksa Genel Müdürlükçe karşılanır. Gönüllü geri dönmek isteyen düzensiz göçmenlere ayni veya nakdi destek sağlanabilir.

Sınavda dikkat

• Dava süresi 7 gün (idare mahkemesi), karar süresi 15 gün; idari gözetim itirazı sulh ceza hâkimi, 5 gün.
• İdari gözetim 6 + 6 ay; alternatif yükümlülükler 24 ay.
• Terke davet 15–30 gün.
• Vize/ikamet ihlalinde eşik on günden fazla.