Vatansız Kişiler

Vatansız kişi kavramı

6458 sayılı Kanun vatansız kişiyi, hiçbir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı bulunmayan ve yabancı sayılan kişi olarak tanımlar (md. 3). Vatansız kişiler de Kanunun kapsamındaki yabancılardandır; ancak bir devletin korumasından yararlanamadıkları için Kanun onlara özel bir belge ve bazı güvenceler tanır.

Vatansızlığın tespiti (md. 50)

• Vatansızlığın tespiti Genel Müdürlükçe yapılır (metindeki Göç İdaresi Genel Müdürlüğü bugün Göç İdaresi Başkanlığı olarak görev yapmaktadır).
• Vatansız kişilere Türkiye’de yasal olarak ikamet edebilme hakkı sağlayan Vatansız Kişi Kimlik Belgesi düzenlenir.
• Başka ülkeler tarafından vatansız kişi işlemi görenler bu haktan yararlandırılmaz.
• Vatansız kişiler belgeyi almakla yükümlüdür. Belge, Genel Müdürlüğün uygun görüşü alınarak valiliklerce düzenlenir.
• Belge hiçbir harca tabi değildir, ikamet izni yerine geçer ve iki yılda bir valiliklerce yenilenir.
• Belgede yabancı kimlik numarası da yer alır.
• Belgeyle Türkiye’de geçirilen süreler ikamet sürelerinin toplanmasında hesaba katılır.
• Kişinin herhangi bir ülke vatandaşlığını kazanmasıyla belge geçerliliğini kaybeder.
• Tespit ve belgeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri, ikamet izninden muaf tutulan yabancılar arasında da sayılır (md. 20).

Tanınan haklar ve güvenceler (md. 51)

Vatansız Kişi Kimlik Belgesine sahip kişiler:

• Kanundaki ikamet izinlerinden birini almak üzere talepte bulunabilir,
• Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturmadıkları sürece sınır dışı edilmez,
• Yabancılarla ilgili işlemlerde aranan karşılıklılık şartından muaf tutulur,
• Çalışma izniyle ilgili iş ve işlemlerde 4817 sayılı Kanun hükümlerine tabidir,
• 5682 sayılı Pasaport Kanununun 18. maddesi hükümlerinden yararlanabilir (yabancılara mahsus damgalı pasaport).

Sınavda dikkat

• Tespit makamı Genel Müdürlük; belgeyi düzenleyen ve yenileyen makam valilik.
• Yenileme süresi iki yıl; belge harçsızdır ve ikamet izni yerine geçer.
• Sınır dışı edilmeme güvencesinin istisnası yalnız kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdittir.
• Başka ülkede vatansız işlemi görenler bu belgeden yararlanamaz.
• Vatandaşlık kazanılınca belge kendiliğinden geçersiz olur.