Genel Hükümler (Gümrükçe Onaylanmış İşlem veya Kullanım)

Temel ilke (md. 55/1)

Aksine hüküm bulunmadıkça bir eşya; niteliğine, miktarına, menşeine, yükleme veya varış ülkesine bakılmaksızın, belirlenmiş şartlar altında her zaman gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan birine tabi tutulabilir. Hatırlatma: bu işlem veya kullanımlar; bir gümrük rejimine tabi tutma, serbest bölgeye girme, yeniden ihraç, imha ve gümrüğe terktir.

Yasaklama ve kısıtlama yetkisi (md. 55/2-3)

Cumhurbaşkanı şu gerekçelerle eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına yasaklama veya kısıtlama koyabilir:

• Kamu ahlakı, kamu düzeni, kamu güvenliği,
• İnsan, hayvan ve bitki sağlık ve hayatlarının korunması,
• Sanatsal, tarihi veya arkeolojik değeri olan ulusal hazinelerin korunması,
• Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması.

Ayrıca Türkiye ile ticaret, gümrük, taşımacılık anlaşması bulunmayan, anlaşmaları süresinden önce tek taraflı hükümsüz bırakan ya da Türk taşıtlarına yasak, kısıtlama veya farklı işlem uygulayan yabancı ülkelerin eşya ve taşıtlarına karşılık olmak üzere yasaklama, kısıtlama, farklı işlem veya farklı tarife uygulamaya da Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Yanıltıcı menşe ibaresi (md. 56)

• Üzerinde veya iç ve dış ambalajında üretildiği ülkeden başka bir ülke ürünü olduğunu gösteren ya da bu izlenimi uyandıran isim veya simge taşıyan eşyanın Türkiye'ye ithaline izin verilmez.
• Bu eşyanın transit geçişine, antrepoya konulmasına veya yeniden ihracına Ticaret Bakanlığınca izin verilebilir.
• İsim ve simgelerin kaldırılması veya gerçek menşeinin gösterilmesi amacıyla yönetmelikle belirlenecek elleçleme faaliyetlerine izin verilebilir.
• Türk menşeli eşyada kullanılmak üzere, eşyanın başka ülke menşeli olduğu izlenimini uyandıracak yabancı dilde basılı boş zarf, şerit, etiket, damga ve benzerleri ile boş faturaların ithaline izin verilmez. Türkiye'de yerleşik olmayan yabancı firmalara ait proforma faturalar bu yasağın dışındadır; Türkiye'de yerleşik firmalarla lisans, royalti veya patent anlaşması olan yabancı firmaların bu tür eşyası da hükmün dışındadır.

Fikri ve sınai haklar (md. 57)

• Hak sahibinin yetkilerine tecavüz eden eşyanın alıkonulması veya işlemlerinin durdurulması, hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine yapılır; karar hak sahibine ve beyan sahibine bildirilir.
• Henüz talep yoksa ve açık deliller varsa idare eşyayı üç işgünü süresince re'sen alıkoyabilir veya işlemleri durdurabilir.
• Kararın hak sahibine tebliğinden itibaren çabuk bozulabilir eşyada üç iş günü, diğer eşyada on iş günü içinde ihtiyati tedbir kararı getirilmezse beyan sahibinin talep ettiği rejime göre işlem yapılır. Haklı mazerette on iş gününe kadar ek süre verilebilir.
• Durdurulan veya alıkonulan eşya, yetkili mahkeme kararı doğrultusunda imha veya asli nitelikleri değiştirilerek tasfiye edilir; ayrıca mahkeme tespiti gerekmeksizin kolaylaştırılmış imha kapsamında gümrük kontrolünde imhasına izin verilebilir.
• Başvurunun kabulü, eşyanın muayene edilmeden bırakılması gerekçesiyle hak sahibine tazminat hakkı doğurmaz; idare ve yetkilileri bu mücadele nedeniyle doğan zarardan sorumlu tutulamaz.
• Yolcuların kişisel eşyası ile ticari mahiyette olmayan ve muafiyet sınırlarında kalan hediyelik eşya madde kapsamı dışındadır.

Sınavda dikkat

• Yasaklama ve kısıtlama ile karşılık uygulama yetkisi Cumhurbaşkanınındır.
• Yanıltıcı menşe ibareli eşyanın ithali yasak; transit, antrepo ve yeniden ihracına izin verilebilir.
• Re'sen alıkoyma 3 işgünü; ihtiyati tedbir süresi bozulabilir eşyada 3, diğerlerinde 10 iş günü; ek süre en fazla 10 iş günü.
• Yolcu kişisel eşyası ve muafiyet sınırındaki hediyelik eşyaya md. 57 uygulanmaz.