Gümrük Vergilerinin Tahakkuku, Tebliği ve Ödenmesi

Tahakkuk ve kayıt (md. 195-196)

Gümrük idaresince tahakkuk ettirilen vergiler Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defterine veya bilgisayara kaydedilir; bilgisayara kayıtta bilgisayar çıktıları defter yerine geçer. Şu hallerde vergiler deftere kaydedilir ama özel durumu defterde belirtilir:

• Geçici anti-damping vergisi veya fark giderici vergi uygulanması,
• Kanunen alınması gereken verginin bağlayıcı tarife ve menşe bilgisine göre belirlenen tutardan yüksek olması,
• Vergi tutarının Cumhurbaşkanınca belirlenen seviyenin altında kalması.

Defterin şekli ve tutulma esasları Ticaret Bakanlığınca belirlenir. Teminat sağlanması şartıyla, belirli aralıklarla aynı kişiye teslim edilen aynı cins eşyanın vergileri otuz günü geçmeyecek bir süre içinde toplu tahakkuk ettirilebilir (md. 196).

Tebliğ ve zamanaşımı (md. 197)

• Vergiler tahakkuktan hemen sonra yükümlüye tebliğ edilir.
• Denetimle hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen ya da tebliğ edilemeyen vergilerin tebliği, yükümlülüğün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılır. Yükümlülüğün doğduğu olayla ilgili dava açılması zamanaşımını durdurur.
• Beyannamedeki vergi ile idarenin hesapladığı vergi eşitse, eşyanın teslimi tebliğ yerine geçer.
• Ceza gerektiren fiile ilişkin olup zamanaşımı daha uzun bu fiil için ceza davası açılmışsa alacak, Türk Ceza Kanunundaki dava ve ceza zamanaşımı süreleri içinde kovuşturulur ve tahsil edilir.
• Tebliğ edilen vergiler, md. 242'deki sürede itiraz edilmez veya yargıya başvurulmazsa sürelerin bittiği tarihte kesinleşir; dava halinde aleyhe kararın idareye tebliğiyle tahsil edilebilir hale gelir.

Ödeme süresi (md. 198)

Denetim sonucu belirlenen veya işlemleri sonra yapılmak üzere teslim edilen eşyanın vergileri, tebliğden itibaren on beş gün içinde ödenir. Süre bitmeden yazılı istem ve teminat şartıyla süre otuz gün daha uzatılabilir; uzatma her kalem için ayrı yapılabilir ve uzatılan süre için 6183 s. Kanun md. 48'e göre tecil faizi alınır. Md. 242 kapsamında idareye itiraz ödeme süresini keser; süre karar tebliğinden itibaren yeniden başlar. Yükümlü süre bitimini beklemeden ödeyebilir.

Tercihli tarifede dolaşım belgesinin karşı ülke idaresince yanlışlıkla onaylandığı tespit edilir ve yükümlü tüm özeni gösterdiğini ispat ederse vergiler sonradan istenmez; ancak belge ihracatçının yanlış verilerine dayanıyorsa veya Resmî Gazetede şüphe duyurusu yayımlanmışsa vergiler tahsil edilir.

Ödeme şekli (md. 199-201)

• Basitleştirilmiş usulde eksik bilgi/belge verilen sürede tamamlanmazsa vergiler ertelenmez.
• Vergiler Türk Lirası olarak, 6183 s. Kanun usullerine göre ödenir; yetkili bankalar aracılığıyla da tahsil edilebilir.
• Süresinde ödenmeyen kesinleşmiş vergilere 6183 s. Kanun uygulanır.

Sınavda dikkat

• Ek tebliğ zamanaşımı 3 yıldır, doğuş tarihinden başlar; dava açılması durdurur.
• Ödeme süresi 15 gün, uzatma 30 gün (yazılı istem + teminat), uzatmada tecil faizi.
• Toplu tahakkuk süresi 30 günü geçemez.
• İtiraz ödeme süresini keser (durdurmaz); süre yeniden başlar.