Gümrük Yükümlülüğünün Sona Ermesi

Genel kural (md. 208)

Gümrük yükümlülüğü, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak üzere Gümrük Kanunu'nun 208. maddesinde sayılan hallerde sona erer. Bu madde, yükümlülüğün doğuşunu düzenleyen 181-194. maddelerin karşılığıdır: hangi olayla yükümlülük doğmuş olursa olsun, aşağıdaki hallerden biri gerçekleşince yükümlülük ortadan kalkar.

Sona erme halleri

• (a) Vergilerin ödenmesi: En olağan sona erme yoludur.
• (b) Vergilerin kaldırılmasına karar verilmesi: Kanunun geri verme ve kaldırma hükümleri (md. 210 vd.) uyarınca verilen karar yükümlülüğü sona erdirir.
• (c) Gümrük beyannamesinin iptal edilmesi.
• (d) Eşyanın bir gümrük rejimi kapsamında tesliminden önce zapt ve müsadere edilmesi veya imha edilmesi; 164. madde uyarınca imha veya terk edilmesi; doğal özellikleri, beklenmeyen haller yahut mücbir sebep nedeniyle telef veya kaybı.
• (e) 182. madde uyarınca, yani eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine kanuna aykırı girişi nedeniyle yükümlülük doğan eşyanın bu giriş nedeniyle müsadere edilmesi.

(d) bendindeki zapt, müsadere ve imha, eşyanın bir rejim kapsamında teslim edilmesinden önce gerçekleşmelidir; teslimden sonra el konulması bu bende girmez. (e) bendi ise yalnız 182. maddeye göre, yani kanuna aykırı giriş nedeniyle doğan yükümlülüğü ve bu giriş nedeniyle verilen müsadereyi kapsar.

Dahilde işleme ve tercihli tarife (md. 209)

194. maddenin 1. fıkrasına göre doğan yükümlülük, yani dahilde işleme rejimi altında elde edilen Türk menşeli eşyanın anlaşmaya taraf ülkeye ithalinde tercihli tarifeden yararlanması nedeniyle doğan ithalat yükümlülüğü, bu işlemlerin iptal edilmesiyle ortadan kalkar. Yani tercihli tarifeye bağlanan işlemler iptal edilirse bu özel yükümlülük de düşer.

Bağlantılı hükümler

• Yükümlülüğün doğuşu md. 181-194, sona ermesi md. 208-209'dadır.
• Sona erme halleri sayılırken 6183 s. Kanunun tahsil ve zamanaşımına ilişkin hükümleri saklı tutulmuştur.
• Yükümlülüğün sona ermesi, teminatın çözülmesi sonucunu doğurur (md. 206).

Sınavda dikkat

• Beyannamenin iptali ve vergilerin kaldırılması kararı da sona erme halidir; yalnız ödeme değildir.
• Zapt, müsadere veya imha eşyanın rejim kapsamında tesliminden önce olmalıdır.
• Telef veya kayıp; doğal özellikler, beklenmeyen hal veya mücbir sebeple olmalıdır.
• Md. 194/1 yükümlülüğü, işlemlerin iptaliyle ortadan kalkar (md. 209).