Gümrükçe Onaylanmış Diğer İşlem veya Kullanım Şekilleri

Serbest bölgelerin niteliği (md. 152)

Serbest bölgeler Türkiye Gümrük Bölgesinin parçasıdır; ancak:

• Serbest dolaşımda olmayan eşya, rejime tabi tutulmadan ve serbest dolaşıma sokulmadan buraya konulur; ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemleri bakımından bölge gümrük bölgesi dışında kabul edilir.
• Serbest dolaşımdaki eşya, serbest bölgeye konulmakla normal olarak ihracata bağlı olanaklardan yararlanır.

Gözetim ve eşyanın girişi (md. 153–155)

• Sınırlar ile giriş-çıkış noktaları gümrük gözetimindedir; giren-çıkan kişi ve araçlar kontrol edilir, eşya muayene edilebilir.
• Kanun hükümlerine uyacağı hususunda ciddi şüphe uyandıran kişilerin girişine izin verilmeyebilir.
• Serbest dolaşımda olan veya olmayan her türlü eşya konulabilir; parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli eşya uygun yerlere konulur.
• Kural olarak eşyanın gümrüğe sunulması ve beyanname verilmesi gerekmez. Ancak giriş ile sona erecek bir rejime tabi eşya, vergi iadesi kararından sonra konulan eşya, ihracat kaydıyla konulan eşya ve doğrudan yurt dışından gelen eşya gümrüğe sunulur.
• Talep üzerine eşyanın gümrük statüsünü onaylayan belge verilebilir.

İşleyiş (md. 156–159)

• Eşyanın serbest bölgede kalış süresi sınırsızdır.
• Serbest dolaşımda olmayan eşya; serbest dolaşıma girebilir, izin gerekmeksizin mutat elleçlemeye tabi tutulabilir, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve geçici ithalat rejimlerine tabi tutulabilir, gümrüğe terk veya imha edilebilir.
• Kural olarak serbest dolaşımda olmayan eşya bölgede tüketilemez veya kullanılamaz; tesis yapımında, makine-teçhizat ve demirbaş olarak veya bölgedeki gemi inşasında kullanılan eşya bu yasağın dışındadır.
• Faaliyette bulunanlar envanter kaydı tutar; eşya konulmasından sonra kırk sekiz saat içinde kayda geçirilir.

Çıkış ve statü (md. 160–162)

Çıkan eşya ihraç, yeniden ihraç edilebilir veya gümrük bölgesinin başka yerine getirilebilir. Depolama ve muhafaza masrafları fiyattan ayrı gösterilirse kıymete dahil edilmez. Statü kanıtlanamazsa eşya; ihracat vergileri, lisansları ve ticaret politikası önlemleri bakımından serbest dolaşımda, diğer hâllerde serbest dolaşımda olmayan eşya sayılır.

Yeniden ihracat, imha ve terk (md. 163–165)

• Serbest dolaşımda olmayan eşya yeniden ihraç edilebilir; ihracata ilişkin işlemler gerektiğinde buna da uygulanır.
• İmha veya gümrüğe terk, Hazineye hiçbir masraf getirmeyecek şekilde ve idarenin gözetiminde yapılır; imhadan çıkan artık ve atıklar serbest dolaşımda olmayan eşya gibi işlem görür.
• İmha kural olarak idareye önceden bildirilir; ekonomik etkili rejimdeki eşyanın yeniden ihracında beyanname verilir.

Sınavda dikkat

• Serbest bölge gümrük bölgesinin parçasıdır; dışında sayılması yalnız ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemleri bakımındandır.
• Serbest bölgede ve antrepoda kalış süresi sınırsızdır.
• Envanter kaydı 48 saat içinde yapılır.
• Statüsü kanıtlanamayan eşya kural olarak serbest dolaşımda olmayan eşya sayılır.