Umumi Hükümler

Kanunun kapsamı (md. 1)

6245 sayılı Harcırah Kanunu, aşağıdaki kuruluşlarca ödenecek harcırahı düzenler:

• Metinde “umumi muvazeneye dâhil daireler” (genel bütçe) ile mülhak ve hususi bütçeli idareler (köy bütçeleri hariç) ve bunlara bağlı sabit ve döner (mütedavil) sermayeli müesseseler,
• Özel kanunlarla kurulmuş banka ve teşekküller (maddede sayılan istisnalar hariç),
• Bu kuruluşların sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve müesseseler.

Cumhurbaşkanının seyahat masrafları (md. 2)

Cumhurbaşkanının (metinde “Reisicumhur”) yurt içi ve yurt dışındaki seyahatleri nedeniyle yapılan bütün masraflar bu Kanun hükümlerine tabi tutulmaksızın ödenir.

Tanımlar (md. 3)

• Harcırah: Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını ifade eder.
• Memur: Personel kanunlarına göre aylık alan kimseler (yardımcı hizmetler sınıfı hariç).
• Hizmetli: Yardımcı hizmetler sınıfı personeli, yalnız ödenek karşılığı çalışanlar, tarım ve orman işçileri ve iş kanunlarına göre işçi sayılanlar.
• Aile fertleri: Harcırahı gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı eşi, bakmakla yükümlü olduğu usul ve füruu (üstsoy ve altsoy) ile erkek ve kız kardeşleri.
• Bagaj: Kuruma veya şahsa ait, resmi vazife için kullanılabilecek eşya ile yolcunun seyahat için ihtiyacı olan ve mutat surette taşınabilen şahsi eşyası.
• Memuriyet mahalli: Asıl görev yeri veya ikametgâhın bulunduğu şehir ve kasabanın belediye sınırları ve bunun devamı niteliğindeki yerler; büyükşehirlerde il sınırları içinde kalmak kaydıyla ilçe belediye sınırları ve devamı niteliğindeki yerler ile kurumlarınca sağlanan taşıtlarla gidilip gelinebilen yerler.
• Başka yer: Memuriyet mahalli dışındaki yerler.

Harcırah verilecek kimseler ve unsurlar (md. 4–5)

Kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertleri ve fahri çalışanlar; memur olmasa da geçici görevlendirilenler; kadrosuzluk nedeniyle açıkta kalan memurlar; cezaen olmamak üzere görevine son verilen hizmetliler; vefat hâlinde aile fertleri; milli ve resmi spor temaslarında sporcu ve idareciler gibi kişilere harcırah verilir. Harcırahın unsurları yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafıdır; kişi bunlardan birine, birkaçına veya tamamına hak kazanabilir.

Esas tutulacak yol (md. 6)

• Harcırah, aksine hüküm yoksa gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt üzerinden verilir.
• Bu yolda hem tarifeli hem tarifesiz taşıt varsa muayyen tarifeli taşıt esas alınır.
• Yol ve taşıtı, gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate alınarak memurun mensup olduğu daire tespit eder.
• Başka yol veya taşıt kullanılması zorunluysa masrafın kabulü önceden verilmiş yazılı emre bağlıdır.
• Uçak kiralama ancak seyahat yurt içinde ise ve ilgili Bakanın veya misafir yabancı Bakanın bizzat katılması hâlinde mümkündür.

Esas aylık ve özel durumlar (md. 7–9)

• Memurun fiilen almakta olduğu aylık derecesi esas alınır (1–4. derece kadrolarda kazanılmış hak derecesi daha düşük olanlarda işgal edilen kadro).
• Gündelikle çalışanların harcırahı gündeliklerinin 30 katına en yakın memur aylığı üzerinden hesaplanır; hizmetli harcırahı (ödenek karşılığı çalışanlar hariç) 4. derecedeki memurlara verilen miktarı geçemez.
• Terfi suretiyle atananların harcırahı terfi ettikleri derece üzerinden ödenir.
• Memur veya hizmetli olmayan geçici görevlilerin yol masrafı ve gündeliği, 4. dereceye kadar olan memurlardan birine kıyasen kurumca takdir edilir; sözleşmesinde harcırah belirtilenlere bu hüküm uygulanmaz.
• Naklen gönderilenlerin sürekli görev harcırahı, tayin sırasında izinli olarak başka yerde bulunsalar dahi eski memuriyet mahallinden itibaren verilir.

Sınavda dikkat

• Köy bütçeleri Kanun kapsamı dışındadır.
• Aile fertlerine kardeşler de dahildir.
• Tarifeli ve tarifesiz taşıt birlikte varsa tarifeli taşıt esastır.
• Uçak kiralama: yalnız yurt içi ve Bakanın bizzat katılımı.
• Nakilde harcırah, kişi izinde olsa bile eski memuriyet mahallinden başlar.