Nakit, Borç ve Risk Yönetimi

Nakit, borç ve risk yönetimi (md. 12)

Kanun metnindeki "Müsteşarlık" bugün Hazine ve Maliye Bakanlığıdır.

• Amaç: Makroekonomik dengeleri gözeterek maliye ve para politikalarıyla uyumlu nakit akışı yönetimi ve makul risk düzeyinde orta ve uzun dönemde en uygun maliyetli borçlanma yapısının oluşturulması. Bakanlık, Bakanın verdiği yetki çerçevesinde borç yapısını değiştirecek işlemler yapabilir.
• Piyasa yapıcılığı sistemini kurmaya, esaslarını belirlemeye veya kaldırmaya Bakanlık yetkilidir.
• Kısa dönemli nakit ihtiyacı için para piyasalarında işlem yapmaya, nakit fazlasını TCMB veya diğer kamu bankalarında nemalandırmaya, teminat almaya ve vermeye Bakan yetkilidir.
• Para piyasası nakit işlemleri stoku, yılı bütçe başlangıç ödenekleri toplamının yüzde ikisini geçemez; Bakan bu oranı iki katına kadar artırabilir.
• Genel bütçeli idareler malî kaynaklarını TCMB veya muhabirinde açılacak hesaplarda toplar. Sayılan diğer kamu kurumları da kaynaklarını TCMB'de veya Cumhurbaşkanı onayıyla belirlenecek esaslarla Türkiye'de yerleşik bankalarda kendi adlarına açtırdıkları hesaplarda toplar. Aykırı değerlendirmeden elde edilen nemalar genel bütçeye gelir kaydedilir; yetkililer ile muhasebe yetkilileri şahsen ve müteselsilen sorumludur. İstisna getirmeye ve tek hazine kurumlar hesabına dahil olacakları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
• Tek hazine kurumlar hesabı: Belediye, il özel idaresi ve KİT kaynaklarının getirisi, TCMB'nin açıkladığı bir aya kadar vadeli mevduat ağırlıklı ortalama faiz oranının yüzde yetmişi esas alınarak belirlenir. Nema gelirleri genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilir; taraflar arası yükümlülükler faizsiz yerine getirilir.
• Dış borç yükümlülüklerinin yönetiminde takas dahil türev ürünler kullanmaya, tahvil geri almaya ve değiştirmeye Bakan yetkilidir. İç borç senetleri geri alınabilir, değiştirilebilir veya işlemiş faizleri erken itfa edilebilir.
• Finansal işlemler, değer değişimleri dikkate alınmaksızın stratejik ölçütler esas alınarak yapılır.
• Borç ve Risk Yönetimi Komitesi: Stratejik ölçütleri tespit eder, Bakan onaylar. Stratejik ölçütler, ikraz ve garanti limiti önerisi, alacak yönetimi ve nakit varlıklara ilişkin temel politika toplantılarına Bakan başkanlık eder. Komite ayda en az bir kez toplanır; sekreteryayı risk yönetiminden sorumlu birim yürütür.

Risk hesabı (md. 13)

• Hazine garantileri kapsamında ödenen tutarlar ve önceden öngörülemeyen risk yönetimi ödemeleri, TCMB nezdindeki risk hesabından karşılanır; Kanunda belirtilen hâller dışında kullanılamaz.
• Kaynakları: ikraz ücretleri, garanti ücretleri, hesaptan yapılan ödemeler karşılığı geri ödemeler ve gecikme zammı dahil tahsilatlar, nemalar, bütçe kanunlarıyla öngörülen ödenekler.
• Bu amaçla konulan ödenek başka tertibe aktarılamaz; hesaptaki tutarlar nemalandırılır, şartları Bakanlık ile TCMB müştereken tespit eder.

Sınavda dikkat

• PPNİ stoku: başlangıç ödeneklerinin %2'si, Bakan 2 katına çıkarabilir.
• Komite ayda en az bir; stratejik ölçütü Bakan onaylar.
• Risk hesabı TCMB'de; ödenek başka tertibe aktarılamaz.