İflas yoluyla takip ve kambiyo senetlerine mahsus takip

Adi iflas yoluyla takip (md. 154-166)

• Yetkili merci borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer icra dairesidir; merkezi yurt dışında olan işletmelerde Türkiye'deki (merkez) şubenin yeri yetkilidir. Taraflar yetkili icra dairesini yazılı olarak belirleyebilir; ancak iflas davası için yetki sözleşmesi yapılamaz, dava muamele merkezindeki ticaret mahkemesinde açılır.
• Ödeme emrinde borcun yedi gün içinde ödenmesi, itirazların aynı sürede icra dairesine bildirilmesi ve borçlunun konkordato teklif edebileceği yazılır.
• İtiraz yoksa alacaklı ödeme emri nüshasıyla ticaret mahkemesinden iflas ister; itiraz varsa takip durur ve itirazın kaldırılması ile iflas birlikte istenir. İflas isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden bir yıl sonra düşer.
• İflas talebini geri alan alacaklı bir ay geçmedikçe talebini yenileyemez.
• Takip kesinleşince ilan edilir; diğer alacaklılar ilandan itibaren on beş gün içinde davaya müdahale edebilir. Mahkeme basit yargılama usulüyle inceler; itiraz yoksa veya yerinde değilse borçluya yedi gün içinde borcu faiz ve masraflarla ödemesini veya depo etmesini emreder (depo kararı); uymazsa ilk oturumda iflasa karar verir.
• Mahkeme muhafaza tedbirleri alabilir; borçlu itiraz etmemişse alacaklının talebiyle bu tedbirlere karar vermek zorundadır. İflas isteyen alacaklı ilk alacaklılar toplantısına kadarki masraflardan sorumludur.
• Mahkemenin kararıyla tutulan defterin hükmü uzatılmazsa dört ay sonra kendiliğinden kalkar.
• Ticaret mahkemesinin kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf, BAM kararına iki hafta içinde temyiz yoluna gidilir. Kanun yoluna başvurma iflasın ilanına ve masanın oluşturulmasına engel değildir; yalnız ikinci alacaklılar toplantısı karar kesinleşmeden yapılamaz.
• İflas hükümle açılır ve hükümde açılma anı gösterilir; iflas kararından sonra davadan feragat geçersizdir. Karar tapu, ticaret sicili, bankalar birliği gibi yerlere bildirilir ve ilan edilir.

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu (md. 167-170/b)

• Çek, poliçe veya bonoya dayanan alacaklı, alacak rehinle güvenceli olsa bile bu özel yolla takip yapabilir; senedin aslı ve borçlu sayısı kadar onaylı örneği eklenir.
• İcra müdürü senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini denetler. Ödeme süresi on gündür.
• Senedin kambiyo vasfı yoksa şikâyet, imzaya itiraz ve borca itiraz beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle yapılır. Bu itirazlar satış dışındaki işlemleri durdurmaz; mahkeme ciddi gördüğünde takibi geçici olarak durdurabilir.
• Borca itiraz ancak resmî veya imzası ikrar edilmiş belge ile ispatlanırsa kabul edilir; mahkeme tarafları en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır.
• İmzasını haksız inkâr eden borçlu alacağın %10'u para cezasına ve takip durdurulmuşsa en az %20 tazminata mahkûm edilir.
• İtirazın reddine karşı istinaf icrayı durdurmaz; borçlu md. 33'e göre teminat gösterirse icra durur.

Kambiyo senetlerine mahsus iflas yolu (md. 171-176/b)

• Ödeme süresi beş gün; itiraz ve şikâyetler de beş gün içinde ve bu kez icra dairesine yapılır.
• Borçlu ödemez ve itiraz etmezse alacaklı ticaret mahkemesinden iflas ister; borçlu süre geçtikten sonra borcu ödediğini resmî belgeyle ispatlarsa iflas davası düşer.
• Borçluların hepsi iflasa tabiyse alacaklı hepsi için aynı yolu seçmelidir.

Doğrudan iflas (md. 177-179)

• Alacaklı takipsiz iflas isteyebilir: borçlunun belli yerleşim yeri yoksa veya kaçarsa, hileli işlem yaparsa, mal saklarsa, ödemelerini tatil ederse, konkordato reddi hâli varsa.
• Borçlu aciz hâlini bildirerek kendi iflasını isteyebilir; mal beyanını eklemek zorundadır.
• Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin ara bilançoya göre borca batık olduğu tespit edilirse takipsiz iflasına karar verilir.
• Alacaklılar talepten vazgeçerse, alacaklar ödenirse veya konkordato tasdik edilirse iflas kaldırılır.

Sınavda dikkat

• Adi iflas: ödeme ve itiraz yedi gün, icra dairesine.
• Kambiyo haciz: ödeme on gün, itiraz beş gün, icra mahkemesine.
• Kambiyo iflas: ödeme ve itiraz beş gün, icra dairesine.
• İflas isteme hakkı bir yıl; geri alınan talep bir ay sonra yenilenir.

Not: Metindeki HUMK atıfları bugün HMK'ya yapılmış sayılır.