İflasın hukuki neticeleri

İflas masası (md. 184-190)

• İflas açıldığında müflisin haczi caiz bütün malları, nerede olursa olsun bir masa oluşturur; iflasın kapanmasına kadar müflise geçen mallar da masaya girer. Müflise gelen mektuplar iflas idaresince açılır.
• Rehinli mallar rehin alacaklısının rüçhan hakkı saklı kalarak masaya girer ve iflas idaresince paraya çevrilir; rehin alacaklısı isterse iflastan sonra da masaya karşı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir.
• İhtiyaten haczedilen ve iflas açıldığında paraya çevrilmemiş mallar masaya girer; iflastan önce paraya çevrilmişse bedeli haciz koyduranlara paylaştırılır, artanı masaya kalır.
• İptal davasına konu olabilecek şeylerin masaya dönmesi için davaları iflas idaresi açar.
• Satılıp gönderildiği hâlde iflastan önce müflisin eline geçmeyen mallar için masa bedeli ödemedikçe satıcı geri alma iddiasında bulunabilir; mal emtiayı temsil eden senetle iyi niyetli üçüncü kişiye satılmışsa geri alınamaz.

Müflisin tasarrufları ve ödemeler (md. 191-192, 199)

• İflas açıldıktan sonra müflisin masaya ait mallar üzerindeki her türlü tasarrufu alacaklılara karşı hükümsüzdür.
• İflas açıldıktan sonra müflis ödeme kabul edemez. Müflise ödeme yapan, ancak masaya giren değer oranında kurtulur; ancak iflasın ilanından önce ve iflastan habersiz ödeyen borcundan kurtulur.
• İflastan önce malı satıp teslim etmiş satıcı, fesih hakkını saklı tutmuş olsa bile sözleşmeyi feshedip malı geri alamaz.

Takiplere ve davalara etkisi (md. 193-194)

• İflasın açılması haciz yoluyla ve teminat takiplerini durdurur; iflas kararının kesinleşmesiyle düşer. Tasfiye süresince bu takipler yapılamaz.
• Rehnin paraya çevrilmesi takiplerine iflastan sonra da masaya karşı devam edilir.
• Acele hâller dışında müflisin taraf olduğu hukuk davaları durur ve ikinci alacaklılar toplantısından on gün sonra devam eder. Şeref ve haysiyete saldırı, vücut zararı tazminatı, evlenme, kişisel durum, nafaka davaları ve rehin takipleriyle ilgili davalar durmaz. Dava durduğu sürece zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.

Borçlara etkisi (md. 195-205)

• İflasın açılması, taşınmaz rehniyle güvenceli alacaklar dışında müflisin bütün borçlarını muaccel kılar; vadesi gelmemiş faizsiz borçlardan yasal faizle iskonto yapılır. Masaya giren alacaklarda faiz işlemeye devam eder; faiz, ana paralar ödendikten sonra kalandan ödenir.
• Şarta bağlı alacaklar kaydedilir; pay şart gerçekleşince alınır. Para dışı alacaklar paraya çevrilir.
• Takas kural olarak mümkündür; ancak müflisin borçlusu iflastan sonra alacaklı olmuşsa, müflisin alacaklısı iflastan sonra borçlu olmuşsa veya alacak hamiline yazılı senede dayanıyorsa takas yapılamaz. Şirketlerde ödenmemiş sermaye borçlarıyla takas yapılamaz.
• Müflisin kefil olduğu borçlar vadesi gelmese de masaya kaydedilir. Müşterek borçlular aynı zamanda iflas ederse alacaklı alacağının tamamını her masadan isteyebilir.

Alacakların sırası (md. 206-207)

• Rehinli alacaklılar satış tutarı üzerinde rüçhan hakkına sahiptir; belirli mal ve akardan alınan gümrük resmi ve akar vergisi rehinli alacaklardan sonra gelir.
• Birinci sıra: İşçilerin iflastan önceki son bir yıl içinde doğan alacakları ve iflas nedeniyle hak ettikleri ihbar-kıdem tazminatları; işçi yardım sandıklarına borçlar; son bir yıl içinde doğan aile hukukundan doğan nafaka alacakları.
• İkinci sıra: Velayet ve vesayet nedeniyle malları borçlunun idaresine bırakılanların alacakları.
• Üçüncü sıra: Özel kanunlarında imtiyazlı olduğu belirtilen alacaklar. Dördüncü sıra: İmtiyazsız diğer alacaklar.
• Aynı sıradakiler eşit haklara sahiptir; önceki sıra tamamen almadıkça sonraki sıra bir şey alamaz.

Sınavda dikkat

• Haciz takipleri durur, kesinleşmeyle düşer; rehin takipleri masaya karşı sürer.
• Taşınmaz rehinli alacaklar muaccel hâle gelmez.
• Davalar ikinci alacaklılar toplantısından on gün sonra devam eder.
• İşçi ve nafaka alacaklarında “son bir yıl” birinci sıradır.