İlamsız takip: takip talebi, ödeme emri ve itiraz

Takip yolları (md. 42-47)

• Para veya teminat için cebri icra takip talebiyle başlar; haciz, rehnin paraya çevrilmesi veya iflas yoluyla yürür.
• Yabancı devlet aleyhine ve idari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yapılamaz.
• İflas yoluyla takip yalnız tacirler ve özel kanunlarına göre iflasa tabi olanlar hakkında yapılır; alacaklı bunlara haciz yoluyla da gidebilir. Yolu seçen alacaklı bir defaya mahsus harç ödemeden diğer yola geçebilir.
• Ticareti terk eden tacir 15 gün içinde sicile bildirir ve mal beyanında bulunur; ilandan itibaren bir yıl iflas yoluyla takip edilebilir; mal beyanından itibaren iki ay haczi caiz malları üzerinde tasarruf edemez.
• Rehinle temin edilmiş alacakta borçlu tacir olsa bile kural olarak yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilir; rehin yetmezse kalan için haciz veya iflas yoluna başvurulur. Diğer bütün hâllerde takip haciz yoluyla yapılır.
• Yetkide HMK'nın yetki kuralları kıyasen uygulanır; ayrıca sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir. Yetki itirazı esasa itirazla birlikte yapılır, önce yetki incelenir.

Tatil ve talikler (md. 51-56)

• Gece vakti (güneş batışından bir saat sonra ile doğuşundan bir saat önce arası) ve tatil günlerinde takip işlemi yapılamaz. Ancak gece iş görülen yerlerde hasılat haczi, tatil günlerinde haciz, tebligat ve muhafaza tedbirleri, mal kaçırma hâlinde gece haczi mümkündür.
• Borçlunun eşi, usul veya füruundan biri ölürse takip ölüm günü dâhil üç gün talik edilir; terekenin borçları için de üç gün geri bırakılır.
• Talik sırasında süreler işlemeye devam eder; son gün talik gününe rastlarsa süre talikin bitiminden sonra bir gün uzar.

Takip talebi ve ödeme emri (md. 58-61)

• Takip talebi yazılı, sözlü veya elektronik ortamda yapılır; alacaklı-borçlu bilgileri, alacağın Türk parası tutarı, senet veya borcun sebebi ve takip yolu gösterilir.
• Ödeme emri borca, masrafa ve itiraza ilişkin yedi günlük ihtarları ve mal beyanı ihtarını içerir; iki nüsha düzenlenir, fark varsa borçludaki nüsha geçerlidir. Takip talebinden itibaren en geç üç gün içinde tebliğe gönderilir.

İtiraz (md. 62-66)

• Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine itiraz eder; itiraz üç gün içinde muhtırayla alacaklıya bildirilir. Kısmi itirazda miktar açıkça gösterilmelidir.
• İmza itirazı ayrıca ve açıkça yapılmazsa imza takip bakımından kabul edilmiş sayılır.
• Kusuru olmaksızın süresinde itiraz edemeyen borçlu, engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde ve paraya çevirme bitinceye kadar gecikmiş itirazda bulunabilir.
• Süresinde itiraz takibi durdurur.

İtirazın hükümden düşürülmesi (md. 67-72)

• İtirazın iptali davası: İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede; haksız taraf aleyhine en az %20 icra inkâr veya kötü niyet tazminatı.
• İtirazın kesin kaldırılması: İmzası ikrar veya noterce onaylı borç ikrarı, resmî makbuz veya belgeye dayanan takiplerde tebliğden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden istenir.
• İtirazın geçici kaldırılması: Adi senette imza inkârı hâlinde altı ay içinde istenir; imza borçluya aitse borçlu takip konusu alacağın %10'u oranında para cezasına mahkûm edilir.
• Geçici kaldırma kararından sonra borçlu yedi gün içinde, alacağın %15'ini depo ederek borçtan kurtulma davası açabilir.
• Menfi tespit: Takipten önce açılan davada en az %15 teminatla takibin durdurulması tedbiri alınabilir; takipten sonra açılan davada takip durdurulamaz, yalnız paranın alacaklıya ödenmemesi istenebilir.
• İstirdat: Borçlu olmadığı parayı ödeyen kişi ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde dava açabilir.

Not: Md. 50'deki HUMK atfı bugün HMK'ya yapılmış sayılır.

Sınavda dikkat

• İtiraz yedi gün; gecikmiş itiraz engelin kalkmasından üç gün.
• İtirazın iptali bir yıl (mahkeme); itirazın kaldırılması altı ay (icra mahkemesi).
• Teminat ve depo oranı %15; tazminat en az %20; imza para cezası %10.