Ceza İnfaz Kurumlarının Türleri

Kapalı ceza infaz kurumları (md. 8)

İç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları kapalı tutulan tesislerdir. Mevzuatın belirttiği hâllerde diğer hükümlülerle ve dış çevreyle temas olanaklıdır; iyileştirme bireysel, grup hâlinde veya toplu uygulanabilir.

Yüksek güvenlikli kapalı kurumlar (md. 9)

Oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldığı tesislerdir; iyileştirme bireysel veya grup hâlinde uygulanır. Bu kurumlarda infaz edilenler:

• Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar,
• süresine bakılmaksızın, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüt faaliyeti çerçevesinde TCK'daki insanlığa karşı suçlar (77, 78), kasten öldürme (81, 82), uyuşturucu imal ve ticareti (188), Devletin güvenliğine karşı suçlar ve Anayasal düzene karşı suçlardan mahkûm olanlar,
• tehlikeli hâlde bulunan, kurum düzenini bozan veya iyileştirmeye ısrarla karşı koyanlar.

Kurumlar yetersizse diğer kapalı kurumların yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır. İyi hâl gösterenlerin diğer kurumlara gönderilebilmesi için bu kurumlarda geçirilmesi gereken süre: müebbette koşullu salıverilme süresinin üçte ikisi, süreli hapiste toplam cezanın üçte biri, üçüncü fıkradakilerde geriye kalan toplam cezanın üçte biri.

Kadın, çocuk ve gençlik kapalı kurumları (md. 10-12)

• Kadın kapalı: İç güvenlik görevlileri kadınlardan oluşur. Kurum yetersizse kadınlar diğer kurumların erkek bölümleriyle bağlantısı olmayan bölümlerinde kalır.
• Çocuk kapalı: Eğitim ve öğretime dayalı kurumlardır; oniki-onsekiz yaş grubu çocuklar suç türü, cinsiyet ve fizikî gelişime göre ayrı bölümlerde kalır. Eğitim-öğretim ilkesine tam olarak uyulur.
• Gençlik kapalı: İnfaza başlandığı tarihte 18 yaşını bitirmiş, 21 yaşını doldurmamış genç hükümlüler içindir. 9 uncu madde kapsamındaki gençler bu kurumların güvenlikli bölümlerinde kalır.

Gözlem ve sınıflandırma merkezleri (md. 13)

Hükümlülerin uygun kurumlara ayrımını yapar; kuruluş ve çalışma esasları yönetmelikte gösterilir.

Açık ceza infaz kurumları (md. 14)

Firara karşı engeli ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, çalıştırma ve meslek edindirmeye öncelik veren kurumlardır. Ceza doğrudan açık kurumda infaz edilenler:

• terör, örgüt, örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile ikinci defa mükerrirler ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar hariç, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis,
• taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis,
• adlî para cezası infaz sürecinde hapse çevrilenler,
• İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar.

Kapalıdan açığa ayrılma md. 89'daki değerlendirmeyle olur. Toplam on yıl ve üzeri hapis ile terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlık ve uyuşturucu suçlarında ayırma kararı infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır. Firar eden, tutuklanan veya kınamadan başka kesinleşmiş disiplin cezası alanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla; uyum sağlayamayacakları saptananlar ise kurul kararı ve infaz hâkiminin onayıyla kapalı kuruma gönderilir.

Çocuk eğitimevleri (md. 15)

Firara karşı engel bulunmaz; güvenlik iç güvenlik görevlilerince sağlanır. Eğitim programına devam eden ve 18 yaşını dolduran çocuklar 21 yaşını bitirinceye kadar kalabilir. Çocuk kapalı kurumdan eğitimevine ayırma değerlendirmesi idare ve gözlem kurulunca, en az bir uzman görevlinin katılımıyla en geç üç ayda bir yapılır; olumsuz değerlendirilenlerin yeniden değerlendirme süresi altı ayı geçemez. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis alan çocukların cezası doğrudan eğitimevinde infaz edilir.

Sınavda dikkat

• Yüksek güvenlikli kurumda odalar bir veya üç kişiliktir; kapılar sürekli kapalıdır.
• Gençlik kurumu: infaza başlama tarihinde 18-21 yaş aralığı.
• Doğrudan açık kurum: kasıtlıda 3 yıl, taksirlide 5 yıl veya daha az.
• Açık kurumda dış güvenlik görevlisi yoktur; çocuk eğitimevinde ise güvenlik iç güvenlik görevlilerindedir.