Cezanın İnfazının Ertelenmesi

Hastalık nedeniyle erteleme (md. 16)

• Akıl hastalığı: Cezanın infazı geriye bırakılır; hükümlü iyileşinceye kadar TCK md. 57'deki sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır.
• Diğer hastalıklar: İnfaza resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam edilir. Ancak infaz mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılır.
• Karar ve rapor: Geri bırakma kararını, Adlî Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığı verir. Sağlık durumu, raporda süre yoksa birer yıllık dönemlerle incelettirilir. Yükümlülüklere aykırılıkta karar kaldırılır; buna karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir.
• Gebelik ve doğum: Gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınlar hakkında infaz geri bırakılır. Çocuk ölmüş veya anasından başkasına verilmişse doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur.
• Kapalı kuruma girdikten sonra gebe kalanlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla kalanlar ile tehlikeli sayılanlara bu erteleme uygulanmaz; cezanın bu kısmı kurumlarda düzenlenen uygun yerlerde infaz edilir.
• Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle kurum koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği için ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezası iyileşinceye kadar geri bırakılabilir.

Çocuğunun hastalığı nedeniyle kadın hükümlü (md. 16/A)

Toplam on yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm ya da adlî para cezası hapse çevrilen kadın hükümlünün, engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç veya ağır hastalığa maruz kalan on sekiz yaşını doldurmamış çocuğu varsa, infazı Cumhuriyet Başsavcılığınca bir yıla kadar ertelenebilir. Süre her defasında altı ayı geçmemek üzere en çok dört kez uzatılabilir. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Hükümlüye en az bir yükümlülük (yerleşim bölgesini terk etmemek, belirlenen yerlere başvurmak, güvence yatırmak) ve ayrıca yurt dışına çıkamama yükümlülüğü konur.

Hükümlünün istemiyle erteleme (md. 17)

• Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezaları, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilir.
• Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir.
• Erteleme süresinde kasten işlenen bir suçtan kamu davası açılırsa karar kaldırılır, ceza derhal infaz olunur.
• İnfaza başlanmış olsa bile yükseköğrenimi bitirme, yakınların ölümü veya sürekli hastalığı gibi zorunlu ve çok ivedi hâllerde bir yılı geçmeyen sürelerle infaza ara verilebilir; ara verme iki defadan fazla olamaz.
• Kabul, güvence gösterilmesine veya başka şarta bağlanabilir.
• Uygulanmaz: terör, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar; mükerrirlere özgü infaz rejimi; disiplin veya tazyik hapsi.

Mahkemece erteleme veya durdurma (md. 17/A)

Birlikte işlenen suçlarda CMK md. 280/3 ve md. 306'nın uygulanma olanağı bulunduğunda, hükmü veren ilk derece mahkemesinden infazın ertelenmesi veya durdurulması istenebilir. Karar duruşma açılmaksızın verilir; karara karşı itiraz yoluna gidilebilir.

Ruhsal rahatsızlık (md. 18) ve yakalama emri (md. 19)

• Akıl hastalığı dışındaki ruhsal rahatsızlığı olanların cezaları belirlenen kurumların mahsus bölümlerinde infaz edilir; gereken uzman ve tıp görevlileri Sağlık Bakanlığınca karşılanır.
• Çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde gelmeyen, kaçan veya kaçacağına dair şüphe uyandıran hükümlü için Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır.
• Kasıtlı suçlarda üç yıldan, taksirli suçlarda beş yıldan fazla hapis için doğrudan yakalama emri çıkarılır. Adlî para cezasından çevrilen hapiste önce çağrı kâğıdı gönderilir. Arama kararlarını sulh ceza hâkimi verir.

Sınavda dikkat

• Gebelikte süre doğumdan itibaren 1 yıl 6 ay; çocuk ölmüşse 2 ay.
• Md. 17: her defasında en çok 1 yıl, en fazla iki kez; md. 16/A: bir yıla kadar, altışar aylık en çok dört uzatma.
• Çağrıya uymama süresi on gündür.
• Akıl hastalığında sağlık kurumunda geçen süre cezadan sayılır.