Disiplin Ceza ve Tedbirleri, Ödüllendirme

Niteliği ve uygulama koşulları (md. 37)

Hükümlü; kanun, yönetmelik ve idarenin emrettiği davranışları kusurlu olarak ihlâl ettiğinde, eylemin niteliği ve ağırlığına göre disiplin cezası uygulanır. Duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak bulunulan yerler de kurum sayılır. Suç oluşturan eylem nedeniyle açılan kamu davası, disiplin soruşturmasını ve cezanın uygulanmasını engellemez.

Yetişkinler için disiplin cezaları (md. 38-44)

Ağırlık sırasına göre: kınama → bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma → ücretli işten yoksun bırakma → haberleşme/iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama → ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma → hücreye koyma. Toplu, bedensel, zalimane, insanlık dışı veya küçültücü cezalar uygulanamaz.

• Kınama: eylemin kötülüğünün açıklanması. Örnek: mektuplarda hakaret, idareden habersiz mektup, görevliye hediye, fazla para bulundurma, kimliği taşımamak, yatma planına uymamak, gereksiz gürültü.
• Etkinliklerden alıkoyma (1-3 ay): yasak yere girmek, eğitimi savsaklamak, görevlilere uygunsuz söz, açlık grevi yapmak.
• Ücretli işten yoksun bırakma (1-3 ay): iş elbisesi giymemek, iş yerini izinsiz terk, aletleri kasten bozmak.
• Haberleşmeden yoksun bırakma (1-3 ay): protesto amacıyla yemeği topluca almamak, toplu sessiz direniş, ilaç-gıda stoku, gereksiz marş ve slogan. Gelen mektuplar cezanın infazından sonra verilir. Yakınların ölümü veya ağır hastalığı, doğal afet ve avukatla ilişkilerde uygulanmaz.
• Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma (1-3 ay): sayıma veya aramaya karşı çıkmak, nakle karşı çıkmak, panik yaratmak, kumar oynamak. Resmî merciler, avukatlar ve yasal temsilcilerle görüşmede uygulanmaz.
• Hücreye koyma: 1-20 gün, açık havaya çıkma hakkı saklı. 1-10 gün: firara veya tünel kazmaya teşebbüs, görevlilere hakaret, izin süresini özürsüz en fazla iki gün geçirmek, alkol. 11-20 gün: isyan çıkarmak, kasten yangın, firar etmek veya tünel kazmak, rehin almak, silah veya cep telefonu sokmak, bulundurmak, kullanmak. Hücredeki hükümlünün resmî merciler ve avukatla görüşmesi engellenemez.

Çocuklar (md. 45-46)

Disiplin tedbirleri ceza niteliği taşımaz (oda değiştirme, ayrıcalıkları erteleme vb.). Cezalar: uyarma, kınama, onarma-tazmin, harcamalara sınır (haftalık limitin üçte biri, 30 gün), etkinliklerden alıkoyma (30 güne kadar), ayrıcalıkları geri alma (30 gün), iznin ertelenmesi veya kapalı ziyaret (60 güne kadar), kapalı kuruma iade (altı ay, tekrarda bir yıl), odaya kapatma (beş güne kadar).

Soruşturma ve infaz (md. 47-48)

• Uyarma, kınama ve etkinliklerden alıkoyma cezalarını kurumun en üst amiri verir.
• Diğerlerinde soruşturmaya öğrenmeden itibaren en geç beş gün içinde başlanır, onbeş gün içinde tamamlanır; infaz hâkiminin yazılı onayıyla yedi güne kadar uzatılabilir.
• Savunma alınmadan ceza verilemez; savunma süresi üç gündür. Disiplin kurulu evrak üzerinden en geç üç gün içinde karar verir.
• Hücreye koyma ve odaya kapatmanın infazına infaz hâkiminin onayıyla başlanır. Disiplin cezaları kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz.
• Kaldırma süreleri: kınama 15 gün, etkinlik 1 ay, iş/haberleşme/ziyaretçi 3 ay, hücre 6 ay (md. 44/2) veya 1 yıl (md. 44/3). Kınama ve etkinlik cezalarını en üst amir, diğerlerini disiplin kurulu kaldırır.

Tedbirler, zorlayıcı araçlar, ödül, itiraz (md. 49-52)

• Yönetim soruşturma sırasında oda veya iş yerini değiştirebilir, hükümlüyü ayırabilir.
• Zincir ve demire vurmak hiçbir hâlde uygulanmaz. Kelepçe; sevk ve nakilde, tıbbî nedenle, zarar vermeyi önlemek için kullanılabilir.
• Ödüller: evli hükümlülere en geç üç ayda bir, 3-24 saat eşle mahrem görüşme; haftalık ziyaretin iki saate kadar uzatılması; telefonun iki katına kadar artırılması; harcamanın yarı oranında artırılması; hediye, takdir belgesi.
• Şikâyet ve itirazda 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu uygulanır.

Sınavda dikkat

• Firara teşebbüs 1-10 gün; firar etmek 11-20 gün hücre.
• Açlık grevi yapmak etkinliklerden alıkoyma; açlık grevine teşvik etmek 1-10 gün hücre.
• Soruşturma: 5 gün içinde başla, 15 günde bitir, savunma 3 gün, karar 3 gün.