Günlük Yaşamda Haklar ve Yükümlülükler

Barındırma ve yatırma (md. 63)

• Tehlikeli hâli bulunan hükümlü ancak bir veya üç kişilik odalarda; diğerleri kurumun fizikî yapısı, kapasitesi ve güvenlik gerekleri dikkate alınarak cezaevi yönetimince belirlenen sayıda hükümlünün kalabileceği odalarda barındırılır.
• Her hükümlüye yöresel iklime uygun tek tip yatak ve yeterli yatak takımı verilir.
• Kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmesine izin verilmez.

Giysi (md. 64) ve çocuklar (md. 65)

• Muhtaç hükümlülere talepleri hâlinde iklime ve sağlığa uygun giysi verilir. Giysiler güvenlik görevlilerinin üniformalarına benzer olamaz.
• Annesi hükümlü olup dışarıda bakacak kimsesi olmayan sıfır-altı yaş grubundaki çocuklar annelerinin yanında kalabilir; gündüzleri kreş ve gündüz bakımevlerinde barındırılır. Üç yaşını doldurmuş çocuklar hâkim kararıyla çocuk yuvalarına veya yetiştirme yurtlarına yerleştirilebilir.

Telefon (md. 66)

• Kapalı kurumlarda Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmeliğe göre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlarla görüşülür; görüşmeler dinlenir ve kayda alınır. Tehlikeli hâldeki ve örgüt mensubu hükümlüler için kısıtlanabilir.
• Açık kurumlar ve çocuk eğitimevlerinde ücretli telefonlarla serbestçe görüşülür.
• Altsoy, üstsoy, eş ve kardeşin ölümü, ağır hastalığı, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde kurum telefonu ve faksından derhâl yararlandırılır; tutanakla belgelenir.
• Hiçbir kurumda cep telefonu, telsiz telefon ve benzeri araç bulundurulamaz.

Radyo, televizyon, internet (md. 67)

• Merkezî yayın sistemi varsa ona bağlı olarak izlenir; yoksa bağımsız anten kullanılabilir. Cihazlar bedeli hükümlüce ödenerek kurumca satın alınır; dışarıdan getirilen radyo, televizyon ve bilgisayar kuruma alınmaz.
• İnternet yalnız eğitim ve iyileştirme programları gerektirirse denetim altında kullanılabilir. Hükümlü odasında bilgisayar bulunduramaz; eğitim ve kültürel amaçla bilgisayarın kuruma alınmasına Adalet Bakanlığı izin verebilir.

Mektup, faks, telgraf (md. 68) ve hediye (md. 69)

• Hükümlü ücretini kendisi karşılayarak mektup gönderebilir; altyapı varsa elektronik yolla da mektup alıp gönderebilir.
• Mektuplar mektup okuma komisyonunca, yoksa kurumun en üst amirince denetlenir. Güvenliği tehlikeye düşüren, görevlileri hedef gösteren, örgüt haberleşmesine yol açan, tehdit ve hakaret içerenler verilmez veya gönderilmez.
• Resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektuplar denetime tâbi değildir.
• Terör, örgüt suçlarından mahkûm veya tehlikeli hâldeki hükümlülerin mektupları kaydedilebilir; soruşturmaya konu olmamışsa en geç bir yıl sonunda silinir, işlemi Cumhuriyet savcısı denetler.
• Kapalı kurumdaki hükümlü iki ayda bir, ayrıca dinî bayram, yılbaşı ve doğum gününde dışarıdan bir hediye kabul edebilir. Çocuklar, altmış beş yaşını tamamlamış hükümlüler ve yanında çocuğu bulunan kadınlar, idare ve gözlem kurulu kararıyla bu zamanlar dışında da kabul edebilir.

Din, sağlık, beslenme (md. 70-72)

• İbadet, düzeni bozmayacak ve çalışmayı engellemeyecek biçimde serbestçe yapılır; din görevlilerinin ziyaretine kurum güvenliğini tehlikeye düşürmemek koşuluyla izin verilir.
• Tedavi öncelikle kurum revirinde, olmazsa Devlet veya üniversite hastanelerinin mahkûm koğuşlarında yapılır. TCK md. 191 (kullanmak için uyuşturucu) suçundan hükümlülerin tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılması zorunludur; standartları Sağlık Bakanlığının görüşüyle Adalet Bakanlığı belirler.
• Besin, Adalet ve Sağlık bakanlıklarınca birlikte belirlenen kalori esasına göre verilir; hasta hükümlüye kurum hekiminin belirleyeceği besin verilir.

Sınavda dikkat

• Kapalı kurumda telefon dinlenir ve kaydedilir; açık kurum ve eğitimevinde serbest.
• Avukata ve resmî makama giden mektup denetlenmez.
• Hediye: kapalı kurumda iki ayda bir; 65 yaş, çocuk ve çocuklu kadınlara esneklik.
• Annesinin yanında kalabilecek çocuk 0-6 yaş; 3 yaşını dolduran hâkim kararıyla yuvaya yerleştirilebilir.