Hapis Cezaları ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazında Gözetilecek İlkeler

Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler (md. 6)

Hapis cezalarının infaz rejimi, Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:

• Güvenli tutma: Hükümlüler ceza infaz kurumlarında güvenli bir biçimde, kaçmalarını önleyecek tedbirler alınarak düzen, güvenlik ve disiplin çerçevesinde tutulur (a).
• Düzenli yaşam ve insan onuru: Hükümlülerin düzenli bir yaşam sürdürmeleri sağlanır. Hürriyetten yoksunluk, insan onuruna saygının korunmasını sağlayan maddî ve manevî koşullar altında çektirilir. Hükümlülerin Anayasada yer alan diğer hakları, infazın temel amaçları saklı kalmak üzere, yalnız bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısıtlanabilir (b).
• İyileştirme ve kanunîlik: Hükümlünün iyileştirilmesi için mümkün olan araç ve olanaklar kullanılır; tanınmış hakların dokunulmazlığı için kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alınır (c).
• Bireyselleştirme: İyileştirmeye gereksinimi olmadığı saptanan hükümlüler için kişilikleriyle orantılı bireyselleştirilmiş programlara yer verilmesine özen gösterilir; bu hususlar yönetmeliklerde düzenlenir (d).
• Adalet ve denetim: İnfazda adalet esaslarına uygun hareket edilir; kurumlar kanun ve yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanarak nitelikli elemanlarca denetlenir (e).
• Yaşam hakkı ve bütünlük: Hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alınması zorunludur (f).
• Hükümlünün uyma yükümlülüğü: Hükümlü, infazın amacına uygun olarak kanun ve yönetmeliklerin belirttiği hükümlere uymak zorundadır (g).
• Disiplin: Kurum düzenini ihlâl edenler hakkında Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır. Cezalara Kanunda belirtilen merciler hükmeder; savunma ve itirazlar da Kanunun gösterdiği mercilere yapılır (h).

İyileştirmede başarı ölçütü (md. 7)

• İyileştirme programlarının başarısı, hükümlülerin elde ettikleri yeni tutum ve becerilerle orantılı olarak ölçülür.
• Bunun için hükümlünün iyileştirme çabalarına istekli bulunması teşvik edilir.
• Hapis cezası, kendisinde var olan zararlı etki yapıcı niteliği mümkün olduğu ölçüde azaltacak programlar, usûller, araçlar ve zihniyet doğrultusunda yerine getirilir.
• İyileştirme araçları, hükümlünün sağlığını ve kişiliğine olan saygısını korumasını sağlayacak usûl ve esaslara göre uygulanır.

Sınavda dikkat

• Bireyselleştirilmiş programlar, iyileştirmeye gereksinimi olmadığı saptanan hükümlüler için öngörülmüştür (md. 6/1-d); ters kurgulanan şıklara dikkat.
• Hükümlünün Anayasal hakları ancak bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısıtlanabilir.
• Yaşam hakkı ile beden ve ruh bütünlüğünü koruyucu tedbir almak zorunludur; takdire bırakılmamıştır.
• İyileştirmede başarı, yeni tutum ve beceriler ile ölçülür; geçirilen süre veya disiplin cezası almamak ölçüt olarak sayılmamıştır.