İşin Düzenlenmesi

Çalışma süresi (md. 63)

Genel olarak çalışma süresi haftada en çok 45 saattir; aksi kararlaştırılmamışsa haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür. Yer altı maden işlerinde günde en çok 7,5, haftada en çok 37,5 saattir. Tarafların anlaşmasıyla süre, günde 11 saati aşmamak üzere farklı dağıtılabilir (denkleştirme); bu durumda iki aylık sürede haftalık ortalama normal süreyi aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar; turizm sektöründe dört ay olup TİS ile altı aya kadar artırılabilir.

Telafi çalışması (md. 64)

Zorunlu nedenlerle işin durması, bayram ve genel tatil öncesi/sonrası tatil veya işçinin talebiyle izin verilmesi hâllerinde işveren dört ay içinde telafi çalışması yaptırabilir; Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırabilir. Telafi çalışması fazla çalışma sayılmaz; günlük azami süreyi aşmamak üzere günde üç saatten fazla olamaz ve tatil günlerinde yaptırılamaz.

Çalışma süresinden sayılan hâller (md. 66)

• Maden, taş ocağı, yer ve su altı işlerinde kuyulara inme-çıkma süreleri,
• Başka yerde çalıştırılmak üzere gönderilmede yolda geçen süreler,
• İş görmeye hazır hâlde bekleyerek geçirilen süreler,
• İşverence başka yerde meşgul edilmede asıl iş yapılmadan geçen süreler,
• Çocuk emziren kadın işçilerin süt izni süreleri,
• Uzak işyerlerine toplu ve düzenli götürülüp getirilmede geçen süreler. Sırf sosyal yardım amacıyla taşımada geçen süre sayılmaz.

Ara dinlenmesi ve gece çalışması (md. 68–69)

• Ara dinlenmesi: 4 saat ve daha kısa işlerde 15 dakika; 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar (dahil) yarım saat; 7,5 saatten fazla işlerde bir saat. Süreler asgaridir, aralıksız verilir; sözleşmeyle aralı kullandırılabilir; çalışma süresinden sayılmaz.
• Gece: en geç 20.00'de başlayıp en erken 06.00'ya kadar süren, her hâlde en fazla 11 saatlik dönem. Gece çalışması 7,5 saati geçemez; turizm, özel güvenlik, sağlık ve petrol arama işlerinde işçinin yazılı onayıyla aşılabilir.
• Gece-gündüz postalarında bir hafta gece çalışan işçi sonraki hafta gündüz çalıştırılır (iki haftalık nöbetleşme de olabilir); postası değişen işçi kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.

Çocuk, genç ve kadın işçiler (md. 71–74)

• 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır; 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretimi tamamlamış çocuklar hafif işlerde; 14 yaşından küçükler yazılı sözleşme ve her faaliyet için ayrı izinle sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışabilir.
• Okula devam etmeyen çocuklar günde 7, haftada 35 saat (15 yaşını tamamlamışlar 8/40'a kadar); sanat-kültür-reklamda 5/30 saat; okula devam edenler eğitim döneminde günde 2, haftada 10 saat.
• Yer ve su altı işlerinde 18 yaşını doldurmamış erkekler ve her yaştaki kadınlar çalıştırılamaz; sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamışlar gece çalıştırılamaz.
• Analık: doğumdan önce 8, sonra 16 hafta (toplam 24); çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir. Doktor onayıyla doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışılabilir. 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinene 8 hafta. Analık izni sonrası istek üzerine altı aya kadar ücretsiz izin; ayrıca doğum sonrası izin bitiminden itibaren istek üzerine haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin: ilk doğumda 60, ikincide 120, sonrakilerde 180 gün (çoğul doğumda +30 gün; engelli doğumda 360 gün). Koruyucu aile olan işçiye çocuğun tesliminden sonra isteği üzerine 10 gün ücretsiz izin (2026 eki).
• Süt izni: bir yaşından küçük çocuk için günde toplam 1,5 saat; saatlerini işçi belirler; çalışma süresinden sayılır.

Sınavda dikkat

• Denkleştirme: 2 ay (TİS 4 ay); turizmde 4 ay (TİS 6 ay); günlük 11 saat sınırı.
• Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz; süt izni sayılır.
• Telafi: 4 ay içinde, günde en çok 3 saat, tatilde yasak.
• Postalar arası en az 11 saat dinlenme.