Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İlkeler

Kanunun yeri: ihale ile sözleşmenin ayrımı

Kamu alımlarında iki temel kanun birlikte uygulanır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ihalenin yapılmasına ilişkin esasları düzenler; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ise bu ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmenin düzenlenmesi ve uygulanması aşamasını düzenler. Kısaca: ihale 4734'e göre yapılır, ihaleden doğan sözleşme 4735'e göre kurulur ve yürütülür.

Amaç (md. 1)

Kanunun amacı, Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemektir. Amaç maddesinde ihalenin yapılış usulü değil, ihaleden sonraki sözleşme aşaması yer alır.

Kapsam (md. 2)

Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar. Kapsama girmek için iki unsur birlikte aranır:

• Sözleşmeyi yapan idarenin Kamu İhale Kanununa tabi bir kurum ya da kuruluş olması,
• Sözleşmenin Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre yapılmış bir ihalenin sonucunda düzenlenmesi.

Tanımlar (md. 3)

4735 sayılı Kanun kendi içinde ayrı bir tanımlar listesi saymaz. Kanunun uygulanmasında Kamu İhale Kanununda yer alan tanımlar geçerlidir. Böylece iki kanunda geçen kavramlar aynı anlamda kullanılır ve uygulamada birlik sağlanır.

İlkeler (md. 4)

Sözleşmelerin düzenlenmesinde ve uygulanmasında üç temel ilke vardır:

• İhale dokümanına uygunluk: Sözleşmelerde ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez. İstekliler teklifini ihale dokümanına göre verdiğinden sözleşme bu dokümandan sapamaz.
• Değişiklik yasağı: Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez. Değişiklik ancak Kanunun izin verdiği durumlarla sınırlıdır.
• Eşitlik ilkesi: Kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez; Kanunun yorum ve uygulanmasında da bu prensip göz önünde bulundurulur.

Eşitlik ilkesinin uygulamadaki sonucu şudur: idare, ihale dokümanına ya da sözleşmeye taraflardan yalnız birine üstünlük tanıyan, eşit hak ve yükümlülük dengesini bozan maddeler koyamaz; bir hükmün anlamı tartışmalı olduğunda da yorum bu prensip gözetilerek yapılır.

Sınavda dikkat

• İhale süreci 4734, ihale sonucunda düzenlenen sözleşmenin düzenlenmesi ve uygulanması 4735 sayılı Kanunla düzenlenir.
• 4735'in ayrı tanım listesi yoktur; Kamu İhale Kanunundaki tanımlar geçerlidir.
• Sözleşmede ihale dokümanına aykırı hüküm bulunamaz; Kanunda belirtilen haller dışında değişiklik ve ek sözleşme yasaktır.
• Taraflar sözleşmenin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir; bu ilke yorum ve uygulamada da esas alınır.