Güzergâh tespiti, kamulaştırma ve trampa

Not: Maddelerde geçen Maliye Bakanlığı bugünkü Hazine ve Maliye Bakanlığını, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı ise bugünkü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını karşılar; 6001'deki Bakan, Ulaştırma ve Altyapı Bakanıdır.

Karayolu güzergâhının tespiti (md. 19)

• KGM; otoyol, Devlet ve il yolları güzergâh planlarını hazırlar ve belediye ve mücavir alan sınırları içinde imar planlarına işlenmesini belediye veya ilgili kurumlardan talep eder.
• Belediye ve kurumlar varsa itirazlarını en geç otuz gün içinde bildirir; itiraz edilmezse plan imar planına esas olmak üzere kesinleşir.
• İtirazlar KGM'ce değerlendirilerek itiraz tarihinden itibaren en geç yirmi gün içinde sonuçlandırılır.
• Belediye ve mücavir alan dışında güzergâh planları il özel idareleri veya ilgili kurumlarla koordine edilerek KGM'ce doğrudan tayin ve tespit edilir.
• Son hâlini alan güzergâh planları Bakan onayı ile yürürlüğe girer; Bakan bu yetkisini Genel Müdüre devredebilir.
• İlgili kurumlar mevcut imar planlarını kesinleşen güzergâh planlarına uygun olarak en fazla altmış gün içinde revize eder. Revize plana yapılan ve güzergâhta değişiklik gerektiren itirazlar KGM'ce karara bağlanır.
• Süresinde işlenmezse güzergâh planları KGM'ce imar planlarına işlenir ve bu planlar Bakan tarafından resen onaylanarak kesinleşir.
• Kesinleşen imar planlarında yol ve çevresine ilişkin sonraki değişikliklerde trafik ve yol güvenliği yönünden KGM'nin görüşü alınır; ilan süresinin başladığı tarihte KGM'ye bilgi verilir.
• İlgili kurumlar imar planı çalışmalarında KGM'nin hazırladığı jeolojik, jeoteknik ve fotogrametrik raporları esas almak zorundadır.
• İlk kez yapılan imar planı düzenlemelerinde, otoyollar hariç, kesinleşmiş güzergâhtaki karayolları 3194 sayılı Kanunun 18. maddesine göre düzenleme ortaklık payı hesabına dâhil edilir.

Kamulaştırma (md. 22)

• KGM, her türlü karayolunun yapımı, geliştirilmesi, çevresinin korunması ve düzenlenmesi ve tesislerin yapımı için gerekli taşınmazları kamulaştırma yetkisine sahiptir.
• İşletme hakkı verilen veya devredilen erişme kontrollü yollarda kamulaştırma KGM'ce yapılır; sözleşmelerde bedelin tamamının veya bir kısmının işletici şirketçe ödenmesi hükme bağlanabilir. Kamulaştırılan taşınmazlar ve üzerindeki yapılar Devlet malı hükmündedir.
• Güzergâh planlarına uygun yapılan kamulaştırmalarda, plan yürürlükte olduğu sürece 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 23. maddesi (geri alım hakkı) uygulanmaz.

Trampa yetkisi (md. 23)

• KGM, kamulaştırma bedellerine karşılık olmak üzere Hazineden kendisine devredilen taşınmazları ilgililerin muvafakati dâhilinde trampa etmeye yetkilidir.
• Trampaya uygun Hazine taşınmazları kamu yararı kararında gösterilir; devrinde sakınca görülmeyenler tapuya şerh konularak KGM'ye bedelsiz devredilir.
• KGM gerektiğinde bu taşınmazlarda tevhit ve ifraz yoluyla arazi düzenlemesi yapabilir.
• Değer tespitinde 2942 sayılı Kanun usulleri uygulanır; değer farkları oran kısıtlaması olmaksızın ödenir veya tahsil edilir.
• Devir tarihinden itibaren beş yıl içinde trampada kullanılmayan taşınmazlar iade edilir.

Sınavda dikkat

• Süreler: itiraz 30 gün, KGM kararı 20 gün, imar revizyonu 60 gün, trampa iadesi 5 yıl.
• Güzergâh planı: Bakan onayı, yetki Genel Müdüre devredilebilir.
• Güzergâha uygun kamulaştırmada 2942 md. 23 uygulanmaz.