Otoyolların değerlendirilmesi ve geçiş ücretini ödememe

Not: Maddede geçen idari para cezası tutarları güncellenebildiğinden, aşağıda tutarlar yerine katlar, süreler ve yetkili makamlar esas alınmıştır.

Otoyolların ve tesislerin değerlendirilmesi (md. 29)

• KGM sorumluluğundaki otoyollar ile bakım-işletme tesisleri, hizmet tesisleri ve yük aktarma merkezleri hakkında Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca, mülkiyetin devri hariç olmak üzere 4046 sayılı Kanunun 18. maddesindeki yöntemlerle işlem yapılır; 3465 ve 3996 sayılı Kanunlar saklıdır.
• İşletme haklarının verilmesi imtiyaz sayılmaz; sözleşmeler özel hukuk hükümlerine tabidir. Haklar, ücretsiz geçecek araçlar, geçiş ücretleri ve artış oranları sözleşmelerde düzenlenir.
• Hisse satışı yöntemi seçilirse işletme hakları, hiçbir bedel alınmaksızın, sözleşmenin yürürlüğünden itibaren yirmi beş yıl süreyle Özelleştirme İdaresinin kuracağı anonim şirkete verilir; işletme hakkı şirkete ayni sermaye olarak eklenir.
• Bu durumda gelirler şirkete aittir; yapım, bakım, onarım ve işletme işleri ve giderleri ise KGM'ye aittir ve KGM'ce yapılır.
• KGM'nin aylık tahsilatları, izleyen ayın on beşine kadar şirkete aktarılır; KDV ve Boğaziçi Kanunu payları düşüldükten sonra kalan tutarın yüzde yirmi beşi KGM payı olarak on iş günü içinde KGM'ye ödenir.
• Devir sözleşmeleri damga vergisinden, intikaller veraset ve intikal vergisinden müstesnadır.
• Kamu payları satılıncaya kadar hisseler Bakan tarafından idare ve temsil edilir; yönetim kurulu yedi üyedir: beşi Bakanın, ikisi Özelleştirme İdaresinin bildirdiği adaylar arasından Genel Kurulca atanır.

Geçiş ücretini ödememe (md. 30)

• KGM işletimindeki otoyol ve erişme kontrollü yollardan ücret ödemeden geçenlere, geçtiği mesafenin geçiş ücretinin dört katı idari para cezası verilir.
• Ödemesiz geçişi izleyen on beş gün içinde ücreti usulüne uygun ödeyenlere ceza uygulanmaz.
• Ödemesiz geçişi izleyen kırk beş gün içinde ücret ile birlikte bir katı ceza ödenirse ceza bir kat verilmiş sayılır, ayrıca tebligat yapılmaz ve Kabahatler Kanunu md. 17/6'daki indirim uygulanmaz.
• Cezalar ve ücretler tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; ödenmezse 6183 sayılı Kanuna göre vergi dairesince takip edilir; tahsil edilen ücretler izleyen ayın sonuna kadar KGM'ye aktarılır.
• Ceza ve ücretler ödenmeden aracın fennî muayenesi, satış ve devri yapılmaz.
• İşletme hakkı devredilen yollarda işletici şirket ücret + dört katı cezayı genel hükümlere göre tahsil eder; 45 gün içinde ödeyenden ücret + bir katı alınır; 45. günden sonra araç sahibine en az on beş gün önceden SMS, e-posta, e-Devlet gibi yollarla bilgi verilir. Ücretsiz geçen araçlar süre bitiminden sonraki ilk iş günü en yakın trafik kuruluşuna bildirilir.
• Yabancı plakalı araçlarda on beş günlük süre beklenmez; ceza ve ücretler tebligat şartı aranmaksızın sürücü bilgilendirilerek tahsil edilir; tahsilat olmadan aracın ülkeyi terk etmesine izin verilmez. İşletici yollarına ilişkin gümrük kapısı tahsilatlarının yüzde altmışı genel bütçeye, yüzde kırkı işleticiye aktarılır.
• Erişme kontrollü yollarda yasaklanan hareketleri yapanlar ve koruma alanına giren hayvan sahiplerine KGM yetkili personeli veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında jandarma idari para cezası verir. Atık bırakma fiillerinde 2872 sayılı Çevre Kanunu uygulanır.

Sınavda dikkat

• Ceza: ücretin dört katı; 15 günde ödeyene ceza yok; 45 günde ödeyene bir kat.
• Ödeme süresi tebliğden bir ay; ödenmezse araç muayene, satış ve devri yapılamaz.
• İşletme hakkı süresi 25 yıl; KGM payı %25; yönetim kurulu 7 üye (5+2).