Tanımlar, personel ve Genel Müdürlük mallarının statüsü

Not: 6001 sayılı Kanunun tanımlarında Bakan ve Bakanlık “Ulaştırma Bakanı/Bakanlığı” olarak geçer; bugünkü karşılığı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığıdır. Kanunun kuruluş, görev, teşkilat ve gelir maddeleri (md. 3-9, 11) 2018'de yürürlükten kaldırılmış; bu konular artık 4 sayılı CBK'da (md. 208-223) düzenlenmektedir.

Temel tanımlar (md. 2)

• Bölünmüş yol: Geliş ve gidiş trafiği ayırıcı bir engelle birbirinden ayrılmış ve birden fazla gidiş ve geliş şeridi bulunan karayolu.
• Devlet yolları: Belediye veya diğer kurumların sorumluluğundakiler dışında kalan; transit trafiği illere, limanlara, tersanelere, hava alanlarına, demiryolu istasyonlarına ve sınır kapılarına kesintisiz ulaştıran ana karayolları.
• İl yolları: İlleri birbirine, Devlet yollarına, limanlara, istasyonlara ve kamu ihtiyacının gerektirdiği yerlere bağlayan ve bir il sınırı içinde başlayıp biten karayolları.
• Erişme kontrolü: Transit trafiğe tahsis edilen yollarda yaya, hayvan ve motorsuz araçların girişinin engellendiği, yalnız izin verilen motorlu taşıtların yararlandığı, belirli yer ve şartlar dışında giriş-çıkışın yasak olduğu özel trafik kontrolü uygulaması.
• Otoyol: Yüksek standartlı, trafik seyrinde asgari hız sınırlaması uygulanan, seyahat hızı yüksek ve erişme kontrolü uygulanan karayolu.
• Toplayıcı yol: Otoyol, Devlet ve il yollarında transit trafiği tehlikeye sokacak giriş, çıkış ve müdahaleyi önlemek için yolun bir veya iki tarafında yapılan, bir veya iki yönlü tali yollar.
• Hizmet tesisleri: Karayolu sınır çizgisi içindeki otel, motel, lokanta, akaryakıt ve servis istasyonları. Bakım, onarım ve işletme tesisi: yolun bakım ve işletme işleri için kurulan yapılar.
• İşletici şirket: İşletme hakkı verilen veya devredilen, Türkiye'de kurulmuş sermaye şirketleri.
• Karayolu: Trafik akışına imkân veren, kamunun yararlanmasına açık arazi şeritleri, köprüler, tüneller, sanat ve koruma yapıları. Karayolu sınır çizgisi: kamulaştırılmış yolda mülkle sınır çizgisi; diğerlerinde yarmada hendek dış kenarı (hendek yoksa şev üstü kenarı), dolguda şev etek çizgisi.
• Trafik: yaya, hayvan ve araçların karayolundaki hâl ve hareketleri; trafik işaretleri: levhalar, yer işaretlemeleri, ışıklı ve sesli işaretler ile trafik zabıtasının hareketleri.

Personel alımı (md. 10/5)

KGM'nin Teknik Hizmetler Sınıfı kadrolarına ilk defa açıktan atanacak personel, KPSS (B) grubu puan sırasına göre, her unvan için boş kadro sayısının üç katına kadar çağrılan adaylar arasından KGM'nin yapacağı sözlü sınav başarı sırasına göre atanır. Atama ve nakil usulleri yönetmelikle düzenlenir.

Para ve malların statüsü, muafiyetler (md. 12)

• KGM'nin bütün para ve malları Devlet malı hükmündedir ve haczedilemez; bunlara karşı işlenen suçlar Devlet malları aleyhine işlenmiş sayılır.
• KGM, görevleri dolayısıyla yapacağı işlemlerde KDV ve ÖTV hariç her türlü vergi, resim, harç ve paydan ve tapu-kadastro döner sermaye ücretlerinden muaftır. Ancak yargı harçlarının KGM'nin haklılığı nispetinde karşı taraftan tahsiline karar verilir.
• Görevleri için satın alınan veya ithal edilen binek araçları hariç motorlu vasıtalar, makineler, cihazlar, yedek parça ve lastikler de KDV ve ÖTV hariç vergi, resim ve harçtan muaftır.
• KGM'nin gelirleri vergiden müstesnadır; ancak bu istisna Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre yapılan kesintileri kapsamaz.

Sınavda dikkat

• Otoyolu diğerlerinden ayıran: asgari hız sınırı ve erişme kontrolü.
• İl yolu bir il sınırı içinde başlar ve biter.
• Muafiyetin istisnası: KDV ve ÖTV; araç muafiyetinde binek araçları hariç.
• Teknik personel alımı: KPSS (B), üç kat aday, sözlü sınav.