Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç ve kapsam (md. 1)

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu; Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni, nakil, devir, personel çalıştırma, mali destek, eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetim ile yabancılar tarafından açılmış kurumların eğitim, yönetim, denetim ve personel esaslarını düzenler.

Önemli tanımlar (md. 2)

• Kurum: okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları, çeşitli kurslar, özel öğretim kursları, uzaktan öğretim kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ve benzerleri.
• Azınlık okulları: Rum, Ermeni ve Musevî azınlıklarca kurulmuş, Lozan Antlaşması ile güvence altına alınmış, kendi azınlığına mensup TC uyruklu öğrencilerin devam ettiği okullar.
• Milletlerarası özel öğretim kurumları: yalnız yabancı uyruklu öğrencilerin devam edebildiği kurumlar.
• Kurucu: kurumun sahibi olan ve adına izin belgesi düzenlenen kişi; kurucu temsilcisi: tüzel kişiler adına seçilen kişi.
• Sosyal etkinlik merkezi: il millî eğitim müdürlükleri ile belediyeler arasındaki, Bakanlıkça onaylanan protokollerle belediyelerce açılıp işletilen kurumlar.
• Mesleki eğitim merkezi: çıraklık, kalfalık ve ustalık eğitimi ile mesleki ve teknik kurs programlarının uygulandığı kurum.

Kurum açma izni (md. 3)

• Öğretime başlamak için kurum açma izni zorunludur; izin alınmadıkça öğrenci kaydı yapılamaz. Başvuru ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır.
• Okullar dışındaki kurumlara izni valilik verir; valilikçe uygun görülen okulların başvuruları izin için Bakanlığa gönderilir.
• Valilik reddederse tebliğden itibaren 15 iş günü içinde Bakanlığa itiraz edilebilir; Bakanlık 15 iş günü içinde karar verir.
• Milletlerarası kurumlar hariç ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okulları için 1 Eylül'den sonra verilen izinler ertesi eğitim-öğretim yılından itibaren geçerlidir.
• Askerî okullar, emniyete bağlı okullar ve din eğitimi-öğretimi yapan kurumların aynı veya benzeri özel kurumları açılamaz.
• İşyeri açma ve çalışma ruhsatını Bakanlık verir (valiliklere devredebilir); belediye ve il özel idaresi ruhsatları bu kurumları kapsamaz.
• İzinsiz ve ruhsatsız faaliyet: brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası ve valilikçe kapatma. Kuruculara yabancı ortaklık tespiti: 20 kat ceza + 30 iş günü süre; giderilmezse veya ikinci kez tespitte izin ve ruhsat iptali.

Kurucu nitelikleri ve binalar (md. 4)

• Kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis; Devletin güvenliğine karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi suçlardan ceza veya kovuşturma; terör örgütleriyle üyelik, iltisak ya da irtibat bulunmamalıdır.
• Meyhane, kahvehane, bar, elektronik oyun merkezi gibi yerler ile açık alkollü içki satılan yerler okul binalarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzakta olmalıdır. Özel eğitim kurumları ve okul dışındaki kurumlarda bu şart aranmaz ama aynı binada bulunamazlar; turizm yörelerinde okul tatilinde uzaklık şartı aranmaz.

Milletlerarası, yabancı ve azınlık okulları (md. 5)

• Milletlerarası kurum, yabancılarca veya ortaklıkla Cumhurbaşkanının izniyle açılabilir; devam ederken Türk vatandaşlığı kazanan öğrenci kademe sonuna kadar devam edebilir.
• Yabancı okullar: Cumhurbaşkanı izniyle yeni arazi ve kapasiteyi en fazla beş misline; Bakanlık izniyle mevcut arazide en çok bir misli artırma; valilik izniyle tadilat. Şube açılamaz.
• Azınlık okullarında yalnız kendi azınlığına mensup TC vatandaşlarının çocukları okuyabilir.

Sınavda dikkat

• Okul izni Bakanlık, diğer kurum izni valilik; itiraz ve karar süresi 15'er iş günü.
• 100 metre kuralı okullar içindir, kapıdan kapıya ölçülür.
• Yabancı okul: 5 misli (Cumhurbaşkanı) / 1 misli (Bakanlık) / tadilat (valilik).