Eğitim ve Öğretim Alanındaki Görev ve Sorumluluk

Yürütme, gözetim ve denetim (md. 56)

Eğitim ve öğretim hizmetinin 1739 sayılı Kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Millî Eğitim Bakanlığı sorumludur. Bu hüküm, Bakanlığın eğitim alanındaki genel sorumluluğunu ortaya koyar.

Yasaklık (md. 57)

Askerî maksatlarla açılacak okullar hariç, bu Kanun hükümlerine aykırı hiçbir eğitim faaliyetinde bulunulamaz. Askerî okullar bu yasağın tek istisnasıdır.

Okul açma yetkisi (md. 58)

• Türkiye'de ilköğretim okulu, lise veya dengi okullar, Millî Eğitim Bakanlığının izni olmaksızın açılamaz.
• Millî Eğitim Bakanlığı veya diğer bir bakanlık tarafından açılmış veya açılacak okullar ile özel okulların derecelerinin tayini Millî Eğitim Bakanlığına aittir.
• Askerî eğitim kurumlarının dereceleri ve müfredatı, Millî Savunma Bakanlığı ile birlikte tespit edilir.
• Diğer bakanlıklara bağlı lise ve dengi okulların program ve yönetmelikleri, ilgili bakanlıkla Millî Eğitim Bakanlığı tarafından birlikte yapılır ve Millî Eğitim Bakanlığınca onanır.
• Diğer bakanlıklara bağlı okullar Millî Eğitim Bakanlığının gözetim ve denetimine tabidir. Gözetim ve denetim sonunda uygun eğitim ortamı ve niteliği taşımayan kurumların denkliği usulüne uygun şekilde Millî Eğitim Bakanlığınca iptal edilir.
• Denklik iptaline ait esaslar Cumhurbaşkanınca çıkarılan bir yönetmelikle düzenlenir.

Yurt dışı eğitim (md. 59)

Türk vatandaşlarının yurt dışında eğitim, öğrenim ve ihtisas görmeleri ile ilgili Devlet hizmetlerinin düzenlenmesinden Millî Eğitim Bakanlığı sorumludur; askerî öğrenciler hariçtir.

Bütünlük içinde değerlendirme

Bu bölüm, temel ilkelerden 'her yerde eğitim' ilkesi (md. 17) ile birlikte okunmalıdır. Md. 17'ye göre resmî, özel ve gönüllü her kuruluşun eğitimle ilgili faaliyetleri, millî eğitim amaçlarına uygunluk bakımından Bakanlığın denetimine tabidir. Md. 56–59 ise bu denetimin okul açma, derece tayini, program onayı, denklik iptali ve yurt dışı eğitim gibi somut alanlarını düzenler.

Askerî okullarla ilgili istisnalar

• Md. 57: Askerî maksatlarla açılacak okullar, Kanuna aykırı eğitim faaliyeti yasağının dışında tutulmuştur.
• Md. 58: Askerî eğitim kurumlarının dereceleri ve müfredatı Millî Savunma Bakanlığı ile birlikte tespit edilir.
• Md. 59: Yurt dışı eğitimde Bakanlığın sorumluluğu askerî öğrencileri kapsamaz.

Sınavda dikkat

• İlköğretim okulu, lise ve dengi okul açmak için MEB izni şarttır.
• Özel okulların ve diğer bakanlık okullarının derecelerini MEB tayin eder.
• Diğer bakanlık liselerinin programı birlikte yapılır, MEB onanır.
• Denklik iptali esasları Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir; iptal kararı MEB'indir.
• Askerî istisnalar üç maddede tekrar eder: md. 57, 58 ve 59.