Evrensel Posta Hizmeti Esasları

Evrensel posta hizmeti ilkeleri (md. 13)

• Hizmetin etkin, verimli, kaliteli, süratli ve karşılanabilir ücretle ülkenin her yerinde sunulması.
• Bakanlıkça istisna tutulan durumlar dışında herkesin yararlanması ve hizmetin haftada beş iş gününden az olmamak kaydıyla verilmesi.
• Uluslararası sözleşmelerdeki boyutlarda iki kilograma kadar posta gönderileri ile yirmi kilograma kadar posta koli veya kargolarının kabulü ve teslimi.
• Kayıtlı ve değer konulmuş/sigortalı gönderi hizmetleri; kayıp, çalınma ve hasarda sorumluluk üstlenilmesi.
• Dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, din, mezhep vb. nedenlerle ayrım yapılmaması; genel ahlak ve sağlık kurallarına uyulması, millî güvenlik ve acil durum ihtiyaçlarına öncelik.
• Olağanüstü hâller dışında hizmete ara verilmemesi; sosyal desteğe ihtiyacı olanların yararlanmasına yönelik tedbirler.

Kapsam ve muafiyet (md. 14)

Evrensel posta hizmeti; 2 kg'a kadar posta gönderileri, 20 kg'a kadar koli/kargolar, basılmış kâğıtlar ve görme engellilere özgü yazıların kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimini kapsar. Kapsam; ülkenin coğrafi, sosyal, kültürel, ekonomik ve ticari şartları dikkate alınarak Kurumun görüşü alınıp Bakanlığın teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca yeniden belirlenebilir.

Ücret muafiyeti: Görme engellilere özgü yazı içeren gönderiler ile askerî öğrencilerin ve erbaş ve erlerin (sözleşmeli erbaş ve erler ile uzman erbaşlar hariç) 100 grama kadar gönderileri, özel hizmet ücretleri hariç, posta ücretinden muaftır.

Gelirler ve tahsil (md. 15)

• Hizmet sağlayıcılarının posta hizmetlerinden elde ettiği net satış hasılatının yüzde 2'si; kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar.
• Kurumca verilen posta idari para cezalarının yüzde 20'si; tahsil edildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar.
• Bunlar Bakanlığa bildirilir, Bakanlık merkez muhasebe birimine aktarılır ve bütçeye evrensel posta hizmeti gelirleri olarak kaydedilir. Ayrıca yetkilendirme ücretinin yüzde 25'i de bu gelirlere kaydedilir.
• Katkı payı bildirimi/ödemesi yapılmaz veya eksik yapılırsa Bakanlık tebliğle bir ay içinde yapılmasını ister. Ek sürede de yapılmazsa Bakanlığın bildirimi üzerine Kurum yetkilendirmeyi iptal eder (evrensel posta hizmet yükümlüsüne uygulanmaz); ödenmeyen alacak gecikme zammıyla 6183 sayılı Kanuna göre vergi dairesince takip edilir.
• Cumhurbaşkanı, oranları iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye veya kanuni oranlarına getirmeye yetkilidir.
• Bakanlık bütçesine her yıl gelir tahmini kadar ödenek konur; ihtiyaç fazlaysa yeterli ödenek öngörülür. Usul ve esaslar Bakanlık ile Maliye Bakanlığının (bugün Hazine ve Maliye Bakanlığı) müşterek yönetmeliğiyle belirlenir.

Net maliyet (md. 16)

Net maliyet, hizmetin evrensel hizmet kapsamında karşılanmadığı ve karşılandığı durumlardaki net maliyetler arasındaki fark esas alınarak, elde edilen diğer gelirler de dikkate alınarak hesaplanır. Yükümlü tekele tabi ve tekel dışı gönderiler için ayrı hesap tutar. Net maliyet aylık dönemler itibarıyla Bakanlığa bildirilir; Bakanlık denetler veya bağımsız denetçilere denetletir, onaylar ve belgelerin sunulduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar öder. 2024 değişikliğiyle yükümlüye veya sağlayıcıya avans ödenebilir.

Sınavda dikkat

• İlkelerde ve kapsamda: 2 kg gönderi / 20 kg koli (tanımlardaki 5 kg / 30 kg ile karıştırmayın).
• Muafiyette 100 gram sınırı; sözleşmeli erbaş-er ve uzman erbaş muaf değildir.
• Oranlar: %2 katkı payı, %20 ceza payı, %25 yetkilendirme ücreti payı.
• Net maliyet bildirimi aylık ve Bakanlığa yapılır.